Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

अरुन्धती

Arundhatī · Sanskrit name for girls

Report a problem on this pageइस पृष्ठ की समस्या बताएँ

Arundhatī Girlsलड़कियाँ

Readings of the Sanskrit wordसंस्कृत शब्द के अर्थ

the little and scarcely visible star Alcor (belonging to the Great Bear) [1]

More recorded meaningsअन्य दर्ज अर्थ

name of a kind of supernatural faculty [2]

the wife of Dharma [3]

अरुन्धती [4]

strī, (na rundhatī .) vaśiṣṭhapatnī । tatparyyāyaḥ । akṣamālā 2 । iti hemacandraḥ ॥ sā kardamamunikanyā mahāsādhvī । iti śrībhāgavataṃ ॥ ākāśe saptarṣimadhye vaśiṣṭhasannidhau tasyā udayaḥ । gatāyuṣastāṃ naṃ paśyanti । (yaduktaṃ, -“dīpanirvvāṇagandhañca suhṛdvākyamarundhatīṃ । na jighranti na śṛṇvanti na paśyanti gatāyuṣaḥ” ॥ yathā ca suśrute, -“na paśyati sa nakṣatrāṃ yaśca devīmarundhatīṃ । dhruvamākāśagaṅgāṃ vā taṃ vadanti gatāyuṣaṃ” ..) saptapadīgamanānantaraṃ jāmātā mantraṃ pāṭhayan badhūṃ tāṃ darśayati ca ॥ [5]

strī na rundhatī । 1 rodhanākārikāyāṃ striyām 2 vasiṣṭhapatnyām saṃjñātvādavyutpannaḥ “anvāsitamarundhatyā svāhayeva havirbhujam” raghuḥ “āryyāpyarundhatī tatra vyāpāraṃ karttumarhati” “sākṣādiva tapaḥsiddhirbabhāse bahvarundhatī” iti ca kumā0 । sā ca karddamaprajāpaterākūtyāmutpannā bhāga0 tapasā siddhā nakṣatrarūpeṇa saptarṣisthāne sthitā । 3 tannāmake nakṣatrabhede tatsthitisthānañca “prāguttarataścaite sadodayante sasādhvīkāḥ । pūrvve bhāge bhagavān marīcirapare sthito vasiṣṭho'smāt । tasyāṅgirāstato'tristasyāsannaḥ pulastyaśca । pulahaḥ kraturiti bhagavānāmannānukrameṇa pūrvādyāḥ । tatra vasiṣṭhaṃ munivaramupāśritārundhatā sādhvī” vṛ0 saṃ0 ॥ vivāhakāle saiva patnyai patyā darśyate “arundhatīñja rundhāhamasmīti” gobhi0 । “evañca saptarṣi nikaṭavarttinīṃ sūkṣmāṃ tārāmarundhatīṃ rundhāhamassīti mātramantreṇa paśyet” saṃ0 ta0 raghu0 । arundhatī yathā patyau anuraktā evamevaṃ tvaṃ mayi ityabhiprāyeṇa taddarśanam । āsannamṛtyavaśca tāṃ na paśyanti yathoktam suśrute । “na paśyati sanakṣatrāṃ yastu devīmarundhatīm” dhruvamākāśagaṅgāṃ ca taṃ vadanti gatāyuṣe” 4 dakṣakanyārūpe dharmasya patnībhede । “dadau sa daśa gharmāya” ityupakramya “tāsāṃ nāmāni me śṛṇu” iti coktvā । “arundhatī vasuryāmī lajjā bhānurmarutvatī । saṅkalpā ca muhūrttā ca sādhyā viśvā ca bhārata! । dharmapatnyo daśa tvetā iti” “pṛthivīviṣayaṃ sarvamarundhatyāmajāyata ca” hariva0 । 5 jihvāyāñca “arundhatīṃ dhruvañcaiva viṣṇostrīṇi padāni ca । āsannamṛtyurno paśyeccaturthaṃ mātṛmaṇḍalam” ityuktvā tatrārundhatyādiśabdānāṃ pāribhāṣikatvaṃ darśitaṃ yathā “arundhatī bhavejjihvā dhruvonāsāgnamucyate viṣṇoḥ padāni bhrūmadhyaṃ netre'gnau mātṛmaṇḍalam” kāśīkhaṇḍa0 । [6]

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Show in the Dictionaryशब्दकोश में देखेंAll Sanskrit namesसभी संस्कृत नाम