लक्ष्मी
Lakṣmī · Sanskrit name for girls
Lakṣmī Girlsलड़कियाँ
Readings of the Sanskrit wordसंस्कृत शब्द के अर्थ
name of the goddess of fortune and beauty (frequently in the later mythology identified with Śrī and regarded as the wife of Viṣṇu or Nārāyaṇa) [1]
More recorded meaningsअन्य दर्ज अर्थ
a good sign [2]
riches [3]
लक्ष्मी [4]
strī, (lakṣayati paśyati udyoginamiti । lakṣi + “lakṣermuṭ ca .” uṇā0 3 । 160 । iti īpratyayo muḍāgamaśca .) viṣṇupatnī । tatparyyāyaḥ । padmālayā 2 padmā 3 kamalā 4 śrīḥ 5 haripriyā 6 indirā 7 lokamātā 8 mā 9 kṣīrābdhitanayā 10 ramā 11 । ityamaraḥ ॥ jaladhijā 12 bhārgavī 13 । iti śabdaratnāvalī ॥ harivallabhā 14 dugdhābdhitanayā 15 kṣīrasāgarasutā 16 । iti kavikalpalatā ॥ * ॥ atha lakṣmīmantrāḥ । “vāntaṃ vahnisamārūḍhaṃ vāmanetrendusaṃyutam । bījametat śriyaḥ proktaṃ sarvvakāmaphalapradam ..” * ॥ asya pūjāprayogaḥ । prātaḥkṛtyādipīṭhanyāsāntaṃ karmma vidhāya hṛtpadmasya pūrvvādikeśareṣu madhye ca pīṭhaśaktīḥ pīṭhamanuñca nyaset । om̐ vibhūtyai namaḥ । evaṃ unnatyai kāntyai sṛṣṭyai kīrttyai sannatyai vyuṣṭyai utkṛṣṭyai ṛddhyai । tataḥ śrīkamalāsanāya namaḥ । ityāsanaṃ vinyasya ṛṣyādinyāsaṃ kuryyāt । śirasi bhṛguṛṣaye namaḥ mukhe nivṛcchandase namaḥ । hṛdi śriyai devatāyai namaḥ । tataḥ karāṅganyāsau kuryyāt । śrāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ । śrīṃ tarjanībhyāṃ svāhā । śrūṃ madhyamābhyāṃ vaṣaṭ । ityādi । eva śrāṃ hṛdayāya namaḥ ityādinā ca nyaset । tathā ca nibandhe । “aṅgāni dīrghayuktena ramābījena kalpayet .” tato dhyānam । “kāntyā kāñcanasannibhāṃ himagiriprakhyaiścaturbhirgajai rhastotkṣiptahiraṇmayāmṛtaghaṭairāṣicyamānāṃ śriyam । bibhrāṇāṃ varamabjayugmamabhayaṃ hastaiḥ kirīṭojjvalāṃ kṣaumābaddhanitambavimbalalitāṃ vande'ravindasthitām ..” evaṃ dhyātvā mānasaiḥ saṃpūjya śaṅkhasthāpanaṃ kuryyāt । tataḥ pīṭhapūjāṃ vidhāya keśareṣu madhye ca vibhūtyādipīṭhamanvantapūjāṃ vidhāya punardhyātvā āvā hanādipañcapuṣpāñjalidānaparyyantaṃ vidhāya āvaraṇapūjāmārabhet । agnyādikeśareṣu madhye dikṣu ca śrāṃ hṛdayāya namaḥ । ityādinā saṃpūjya digdaleṣu pūrvvādiṣu om̐ vāsudevāya namaḥ । evaṃ saṅkarṣaṇāya pradyumnāya aniruddhāya । vidigdaleṣu om̐ damakāya om̐ salilāya om̐ guggulave om̐ kuruṇṭakāya । tato devyā dakṣiṇe om̐ śaṅkhanidhaye namaḥ । evaṃ vasudhārāyai । vāme om̐ padmanidhaye vasumatyai । patrāgreṣu pūrvvādiṣu om̐ valākyai namaḥ । evaṃ vimalāyai kamalāyai vanamālikāyai vibhīṣikāyai śāṅkaryyai vasumālikāyai । tadbahirindrādīn vajrādīṃśca pūjayet । tato dhūpādivisarjanāntaṃ karmma samāpayet । asya puraścaraṇaṃ dvādaśalakṣajapaḥ । tathā ca । “bhānulakṣaṃ japenmantraṃ dīkṣito vijitendriyaḥ । tatsahasrañca juhuyāt kamalairmadhurāplutaiḥ । japānte juhuyānmantrī tilairvā madhurāplutaiḥ । vilvaiḥ phalairvvā juhuyāttribhirvvā sādhakottamaḥ ॥ vāgbhavaṃ vanitā viṣṇormāyā makaraketanaḥ । caturbbījātmako mantraścaturvvargaphalapradaḥ ..” vāgbhavaṃ aiṃ । viṣṇuvanitā śrīm̐ । … [5]
strī lakṣa--ī--muṭ ca । 1 viṣṇoḥpatnyām amaraḥ । 2 śobhāyāṃ, 3 kāntau, 4 sampatau, 5 ṛddhyauṣadhe, 6 vṛddhināmauṣadhe, 7 phalinīvṛkṣe ca medi0 । 8 sthalapadminyām 9 haridrāyāṃ, 10 śamyāṃ, 11 muktāyāṃ 12 dravye ca rājani0 13 pīḍāyāṃ 14 vārayoṣiti ca śabdaca0 । lakṣmīpūjākālādi skandapu0 uktaṃ yathā “pauṣe caitre tathā bhādre pūjayeyuḥ striyaḥ śriyam । siṃhe dhanuṣi mīne ca sthite saptaturaṅgame । pratyavdaṃ pūjayallakṣmīṃ śuklapakṣe gurordine । nāparāhṇe na rātrau ca nāsite na tryahaspṛśi । dvādaśyāṃ caiva nandāyāṃ riktāyāñca niraṃśake । trayodaśyāṃ tathāṣṭamyāṃ kamalāṃ naiva pūjayet । na pūjayet śanau bhaume na budhe naiva bhārgave । pūjayettu gurorvāre cāprāpte ravisomayoḥ । guruvāre hi pūrṇā ca yatnena yadi labhyate । tatra pūjyā tu kamalā dhanaputravivarddhinī । na kuryyāt prathame māsi naiva kuryyādvisarjanam । na ghaṇṭāṃ vādayettatra naiva jhiṇṭīṃ pradāpayet । pauṣe ca daśamī śastā caitrake pañcamī tathā । nabhasye pūrṇimā jñeyā guruvāre viśeṣataḥ । āḍhakaṃ dhānvasaṃpūrṇaṃ nānābharaṇabhūṣitam । sugandhiśuklapuṣpeṇa śuklapakṣe viśeṣataḥ । pauṣa tu piṣṭakaṃ dadyāt paraprānnañca caitrake । viṣṭakaṃ paramānnañca nabhasye tu viśeṣataḥ । guruvārasamāyuktā namasye pūrṇimā śubhā । kamalāṃ pūjaye ttatra punarjanma na vidyate । ekema kamalenaiva kamalāṃ pūjayed yadi । iha loke sukhaṃ pāpya paratra keśavaṃ vrajet” । lakṣmīcaritre tu “na kṛṣṇapakṣe riktāyāṃ daśamī dvādaśīṣu ca । śravaṇādicaturṛkṣe lakṣmīpūjāṃ na kārayeta” । daśamīniṣedhaḥ pauṣātiriktaparaḥ prāguktaikavākyatvāt । dīpānvitāmāsyāyāṃ tatpūjādikaṃ dīpānvitaśabde 3607 pṛ0 dṛśyam । kojāgaralakṣmīpūjā kojāgaraśabde 2262 pṛ0 dṛśyā । māghaśuklapañcamyāṃ śrīpūjanaṃ “pañcamyāṃ śrīrapi śriyam” ti0 ta0 vihitam । “pañcamyāṃ śriyaṃ pūjayet” kalpaśrutirapi tatparā । garu0 pu0 114 a0 lakṣmyāstyāgakāraṇatoktā yathā “kucelinaṃ dantamalopadhāriṇaṃ bahvāśinaṃ niṣṭhuravākya bhāṣiṇam । mūryyodaye cāstamaye ca śāyinaṃ vimuñcati śrīrapi cakrapāṇinam । nityaṃ chedastṛṇāṃnāṃ dharaṇivilikhanaṃ pādayoralpamārṣṭirdantānāmalpaśaucaṃ vasanamalinatā rūkṣatā mūrdhvajānām । dve sandhye cāpi nidrā vivasanaśayanaṃ grāsahāsātirekaḥ svāṅke pīṭhe ca vādyaṃ nidhanamupanayet keśavasyāpi lakṣmīḥ । tasyā bhājanahetutā tatroktā yathā “śiraḥ sudhautaṃ caraṇau sumārjitau varāṅganāsevanamalpabhojanam । anagnaśāyitvamaparvamaithunaṃ cirapranaṣṭāṃ śriyamānayanti ṣaṭ । yasya kasya tu puṣpasya pāṇḍarasya viśeṣataḥ । śirasā dhāryyamāṇasya alakṣmīḥ pratihanyate । dīpasya paścimācchāyā cchāyā śayyāsanasya ca । rajakasya tu yattīrthamalakṣmīstatra … [6]
sampad, sampatti, śrī, bhaga, bhūti [7]
padmālayā, padmā, kamalā, śrī, haripriyā, indirā, lokamātṛ, mā, kṣīrodatanayā, ramā, bhārgavī, lokajananī, kṣīrasāgarakanyakā, vṛṣākapāyī [8]
Show in the Dictionaryशब्दकोश में देखेंAll Sanskrit namesसभी संस्कृत नाम