Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

ऋग्वेद १.१४४.३

Ṛgveda 1.144.3 · अग्निः

युयू॑षतः॒ सव॑यसा॒ तदिद्वपुः॑ समा॒नमर्थं॑ वि॒तरि॑त्रता मि॒थः । आदीं॒ भगो॒ न हव्यः॒ सम॒स्मदा वोळ्हु॒र्न र॒श्मीन्त्सम॑यंस्त॒ सार॑थिः ॥

Word meanings · Hindiशब्दों के अर्थ · हिन्दी
सवयसासमान अवस्थावाले दो शिष्य
समानम्तुल्य
वपुःस्वरूप को
युयूषतःमिलाने अर्थात् एक दूसरे की उन्नति करने को चाहते हैं
तदित्तभी
वितरित्रताअतीव अनेक प्रकार वे
मिथःपरस्पर
अर्थम्धनादि पदार्थ की सिद्धि करने की इच्छा करते हैं
आत्इसके अनन्तर
ईम्सब ओर से
भगःऐश्वर्यवाला पुरुष जैसे
हव्यःस्वीकार करने योग्य हो
नवैसे उक्त विद्यार्थियों में से प्रत्येक
Other readings of this word · Reading 2
सारथिःसारथी जैसे
वोढुःपदार्थ पहुँचानेवाले घोड़े आदि की
रश्मीन्रस्सियों को
नवैसे
अस्मत्हम अध्यापक आदि जनों से पढ़ाइयों को
समायंस्तभली भाँति स्वीकार करता और उपदेशों को
सम्भली भाँति स्वीकार करता है

Source of this reading

Listen to the recitation · This mantra
More recordings
Listen to the recitation · Complete hymn

Start pāṭha hereयहाँ से पाठ करें

प्रमाण

Authoritative meaning · Hindiप्रमाण अर्थ · हिन्दी

जो अध्यापक और उपदेशक कपट-छल के विना औरों को अपने तुल्य करने की इच्छा से उन्हें विद्वान् करें, वे उत्तम ऐश्वर्य को पाकर जितेन्द्रिय हों

Source of this reading
Read commentaries (4)
Read in Roman script (IAST)

yuyūṣataḥ savayasā tadidvapuḥ samānamarthaṃ vitaritratā mithaḥ | ādīṃ bhago na havyaḥ samasmadā voḻhurna raśmīntsamayaṃsta sārathiḥ ||

Read the separated words (Padapāṭha)

युयू॑षतः । सऽव॑यसा । तत् । इत् । वपुः॑ । स॒मा॒नम् । अर्थ॑म् । वि॒ऽतरि॑त्रता । मि॒थः । आत् । ईम् । भगः॑ । न । हव्यः॑ । सम् । अ॒स्मत् । आ । वोळ्हुः॑ । न । र॒श्मीन् । सम् । अ॒यं॒स्त॒ । सार॑थिः ॥

Compare edition details

Devanagari

युयू॑षत॒: सव॑यसा॒ तदिद्वपु॑: समा॒नमर्थं॑ वि॒तरि॑त्रता मि॒थः। आदीं॒ भगो॒ न हव्य॒: सम॒स्मदा वोळ्हु॒र्न र॒श्मीन्त्सम॑यंस्त॒ सार॑थिः ॥

Roman script (IAST)

yuyūṣataḥ savayasā tad id vapuḥ samānam arthaṁ vitaritratā mithaḥ | ād īm bhago na havyaḥ sam asmad ā voḻhur na raśmīn sam ayaṁsta sārathiḥ ||

Padapāṭha

युयू॑षतः। सऽव॑यसा। तत्। इत्। वपुः॑। स॒मा॒नम्। अर्थ॑म्। वि॒ऽतरि॑त्रता। मि॒थः। आत्। ईम्। भगः॑। न। हव्यः॑। सम्। अ॒स्मत्। आ। वोळ्हुः॑। न। र॒श्मीन्। सम्। अ॒यं॒स्त॒। सार॑थिः ॥ १.१४४.३

Traditional numbering

  • ऋग्वेद » मण्डल:1» सूक्त:144» मन्त्र:3
  • अष्टक:2» अध्याय:2» वर्ग:13» मन्त्र:3
  • मण्डल:1» अनुवाक:21» मन्त्र:3
Study this mantraइस मन्त्र का अध्ययन

Count its syllablesअक्षर गिनें · Analyse its wordsशब्दों की जाँच करें · Open this passage in the Libraryयही अंश पुस्तकालय में खोलें

Share or copy this mantraमन्त्र साझा या कॉपी करें

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें
Report a problemसमस्या बताएँ

Open in the Libraryपुस्तकालय में खोलें

Read the whole hymn from this mantraइस मन्त्र से पूरा सूक्त पढ़ें