Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

ऋग्वेद ४.४२.१

Ṛgveda 4.42.1 · आत्मा

मम॑ द्वि॒ता रा॒ष्ट्रं क्ष॒त्रिय॑स्य वि॒श्वायो॒र्विश्वे॑ अ॒मृता॒ यथा॑ नः । क्रतुं॑ सचन्ते॒ वरु॑णस्य दे॒वा राजा॑मि कृ॒ष्टेरु॑प॒मस्य॑ व॒व्रेः ॥

Word meanings · Hindiशब्दों के अर्थ · हिन्दी
यथाजैसे
मममुझ
विश्वायोःपूर्ण अवस्थावाले
क्षत्रियस्यक्षत्रिय के
द्वितादो का होना तथा
विश्वेसम्पूर्ण
अमृताःनाश से रहित जन
नःहम लोगों के
राष्ट्रम्राज्य
क्रतुम्और बुद्धि को
सचन्तेसंबन्धयुक्त करते हैं और
वरुणस्यश्रेष्ठ
कृष्टेःखींचते हुए
उपमस्यउपमायुक्त
वव्रेःस्वीकार करनेवाले मुझ जन की बुद्धि को
देवाःप्रकाशमान जन मेलते हैं, वैसे ही इन में मैं
राजामिशोभित होता हूँ

Source of this reading

Listen to the recitation · This mantra
More recordings
Listen to the recitation · Complete hymn

Start pāṭha hereयहाँ से पाठ करें

प्रमाण

Authoritative meaning · Hindiप्रमाण अर्थ · हिन्दी

हे मनुष्यो ! इस संसार में स्वामी और स्वम् अर्थात् अपना ये दो ही पदार्थ वर्त्तमान हैं और जिस देश में दीर्घकालपर्य्यन्त जीवने और न्याययुक्त स्वभाववाले धार्मिक मन्त्री जन सब प्रकार के गुणग्रहणकर्त्ता श्रेष्ठ उपमा से युक्त वर्त्तमान हैं, वहाँ ही रहता हुआ सज्जन सुख का अत्यन्त भोग करता है

Source of this reading
Read commentaries (4)
Read in Roman script (IAST)

mama dvitā rāṣṭraṃ kṣatriyasya viśvāyorviśve amṛtā yathā naḥ | kratuṃ sacante varuṇasya devā rājāmi kṛṣṭerupamasya vavreḥ ||

Read the separated words (Padapāṭha)

मम॑ । द्वि॒ता । रा॒ष्ट्रम् । क्ष॒त्रिय॑स्य । वि॒श्वऽआ॑योः । विश्वे॑ । अ॒मृताः॑ । यथा॑ । नः॒ । क्रतु॑म् । स॒च॒न्ते । वरु॑णस्य । दे॒वाः । राजा॑मि । कृ॒ष्टेः । उ॒प॒ऽमस्य॑ । व॒व्रेः ॥

Compare edition details

Devanagari

मम॑ द्वि॒ता रा॒ष्ट्रं क्ष॒त्रिय॑स्य वि॒श्वायो॒र्विश्वे॑ अ॒मृता॒ यथा॑ नः। क्रतुं॑ सचन्ते॒ वरु॑णस्य दे॒वा राजा॑मि कृ॒ष्टेरु॑प॒मस्य॑ व॒व्रेः ॥१॥

Roman script (IAST)

mama dvitā rāṣṭraṁ kṣatriyasya viśvāyor viśve amṛtā yathā naḥ | kratuṁ sacante varuṇasya devā rājāmi kṛṣṭer upamasya vavreḥ ||

Padapāṭha

मम॑। द्वि॒ता। रा॒ष्ट्रम्। क्ष॒त्रिय॑स्य। वि॒श्वऽआ॑योः। विश्वे॑। अ॒मृताः॑। यथा॑। नः॒। क्रतु॑म्। स॒च॒न्ते। वरु॑णस्य। दे॒वाः। राजा॑मि। कृ॒ष्टेः। उ॒प॒ऽमस्य॑। व॒व्रेः ॥१॥

Traditional numbering

  • ऋग्वेद » मण्डल:4» सूक्त:42» मन्त्र:1
  • अष्टक:3» अध्याय:7» वर्ग:17» मन्त्र:1
  • मण्डल:4» अनुवाक:4» मन्त्र:1
Study this mantraइस मन्त्र का अध्ययन

Count its syllablesअक्षर गिनें · Analyse its wordsशब्दों की जाँच करें · Open this passage in the Libraryयही अंश पुस्तकालय में खोलें

Share or copy this mantraमन्त्र साझा या कॉपी करें

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें
Report a problemसमस्या बताएँ

Open in the Libraryपुस्तकालय में खोलें

Read the whole hymn from this mantraइस मन्त्र से पूरा सूक्त पढ़ें