अदस्
adaspron
उस[1] प्रमाण
Report a problemसमस्या बताएँAll meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत
हिन्दी
अदस् adas pron
वेद-मन्त्रों में इसका अर्थ
अदस् adas
अदस् adas
अदस् adas
English
अदस् adas pron
अदस् adas masculineपुंलिङ्ग
संस्कृत
अदस् adas
For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए
Definitionsपरिभाषाएँ
- [s] tri, (na dasyate aṅgu idantayā aṅgalirutkṣipyate yatra na + das + bāhulyāt kvip triliṅgatvañca .) etat । purovartti । ei iti bhāṣā । paraṃ । parokṣabhūtaṃ । iti medinī । sei iti bhāṣā ।Sourceस्रोत
अदस् adas
For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए
Definitionsपरिभाषाएँ
- tri0 na dasyate utkṣipyate'ṅguliryatra idantayā nirddhāraṇāya purovarttinyevāṅgulinirddeśaḥ sambhavati nāpurovarttini । na + das--kvip । apurovarttini parokṣe jñāte vastuni । sarvanāmatā । “amuṣya vidyā rasanāgranarttakīti” naiṣadham । paraloke “nacāmutra phalaprada iti” purā0 । “idamastu sannikṛṣṭaṃ samīpataravartti caitadorūpam । adasastu viprakṛṣṭaṃ taditi parokṣe vijānīyādityukte” vipra kṛṣṭe evāsya prayogaḥ । yacchabdākāṅkṣitatacchabdāprayoge'sya tadarthabodhakatā । yathā “ānandayati te netre yo'dhunāsau samāgata ityādau” । ataevoktaṃ kāvyaprakāśe idaṃśabdavadadaḥśabdastacchabdārthamabhidhatte ityuktam” yacchabdasya tu nikaṭasthitatve tacchabdasyāpi prasiddhaparāmarṣiteti vadatā ca tena tacchabdasyeva idamadaḥśabdayorapi prasiddhārthakatā tatraivoktā । yathā “karabālakarāladoḥsahāyo yudhi yo'sau vijayārjjunaikamallaḥ । yadi bhūpatinā sa tatra kāryye” ityādau prasiddhārthakatā । anyathā sa ityanena punaruktatvāpatteḥ ataeva darpaṇakṛtā “ānandayati te netre yo'sau subhru! samāgata” iti padye yacchabdasya sannikṛṣṭatayā tacchārthāvācakatvamāśaṅkya ānandayati te netre yo'dhunāsau samāgata ityevaṃ pāṭhaḥparivarttitaḥ । yacchabdenānākāṅkṣitatvetu na tacchabdārthābhidhāyitvaṃ kintu prasiddhādyabhidhāyakatā yathā “asau maruccumbitacārukeśara ityādau “nātra tacchabdārthapratītiriti kāvya prakāśe uktam । tathā ca yacchabdenākāṅkṣāsthale eva yacchabdasyāsannikṛṣṭatayopāttasyādaḥśabdasya tacchabdārthakatā nānyatheti susthitam । “ado'nupadeśe iti” sūtranirddeśāt anupadeśe adasaḥ gatisaṃjñā tena adaḥ kṛtyādaḥ kṛtamityādau gatitvena samāse lyap । paraṃ prati upadeśe tu adaḥ kṛtvā adaḥ kuru ityādau na gatitvam । asya gatisaṃjñātve nāvyayatvamapi । tenāvyayapūrvvakatayā lyap arthastu adaḥśabdasyeva ।Sourceस्रोत
Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत
- वैदिक पद-पदार्थ 4 meanings4 अर्थ
- Digital Corpus of Sanskrit (DCS), lexicon table lookup/dictionary.csv 3 meanings3 अर्थ
- Samsaadhanii Sanskrit–Hindi tables (scl, MT/data/hi: noun.txt, verb.txt, avy.txt), revision 1ec51dc4cbfecf271e4f3cb0bba41f25b5921572 3 meanings3 अर्थ
- Rādhākāntadeva, Śabdakalpadruma, Cologne Digital Sanskrit Dictionaries edition 1 meaning1 अर्थ
- Tārānātha Tarkavācaspati, Vācaspatya, Cologne Digital Sanskrit Dictionaries edition 1 meaning1 अर्थ
Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय
Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण
Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप
A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| असौasau | pronoun, nominative, singular, masculine | 3488× |
| अमुम्amum | pronoun, accusative, singular, masculine | 457× |
| असौasau | pronoun, nominative, singular, feminine | 396× |
| अमीamī | pronoun, nominative, plural, masculine | 264× |
| अमुष्मिन्amuṣmin | pronoun, locative, singular, masculine | 243× |
| अमुष्यamuṣya | pronoun, genitive, singular, masculine | 220× |
| अमुष्मैamuṣmai | pronoun, dative, singular, masculine | 175× |
| अदःadaḥ | pronoun, accusative, singular, neuter | 168× |
| अमुनाamunā | pronoun, instrumental, singular, masculine | 149× |
| अदःadaḥ | pronoun, nominative, singular, neuter | 119× |
| अमुष्याःamuṣyāḥ | pronoun, genitive, singular, feminine | 73× |
| अमूम्amūm | pronoun, accusative, singular, feminine | 48× |
In a mantraमन्त्र में प्रयोग
Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।
इ॒मं दे॑वाऽअस॒पत्नꣳ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑। इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒शऽए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ राजा॑ ॥४०॥
इ॒मं दे॑वाऽअसप॒त्नꣳ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्रा॑य मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑। इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒शऽए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ राजा॑ ॥१८॥
Where it is usedकहाँ आया है
Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग
- Ṛgvedaऋग्वेद 71
- Yajurvedaयजुर्वेद 52
- Sāmavedaसामवेद 21
- Atharvavedaअथर्ववेद 188
These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।
Used 6,203 times in the textsग्रन्थों में 6,203 बार प्रयुक्त
- Yajurveda 9.40 इमं देवाऽअसपत्न सुवध्वं महते क्षत्राय…
- Yajurveda 10.18 इमं देवाऽअसपत्न सुवध्वं महते क्षत्राय…
- Ṛgveda 6.56.3 उतादः परुषे गवि सूरश्चक्रं हिरण्ययम्…
- Ṛgveda 1.7.6 स नो वृषन्नमुं चरुं सत्रादावन्नपावृधि…
- Ṛgveda 1.23.17 अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः…
- Ṛgveda 1.24.6 नहि ते क्षत्रं न सहो…
- Ṛgveda 1.24.10 अमी य ऋक्षा निहितास उच्चा…
- Ṛgveda 1.29.5 समिन्द्र गर्दभं मृण नुवन्तं पापयामुया…
- Ṛgveda 1.105.3 मो षु देवा अदः स्व१रव…
- Ṛgveda 1.105.5 अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा…
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Citeउद्धरण
अदस् (adas): उस [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/adas
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 6.56.3 · अदः · padārtha 3 — https://sanskritvidya.com/word/adas?source=4336270188821154#sv-src-4336270188821154