Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

अदस्

adaspron

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

अदस् (adas): उस [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/adas
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 6.56.3 · अदः · padārtha 3 — https://sanskritvidya.com/word/adas?source=4336270188821154#sv-src-4336270188821154

उस[1] प्रमाण

Report a problemसमस्या बताएँ
All meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत

हिन्दी

अदस् adas pron

वेद-मन्त्रों में इसका अर्थ

  1. प्रमाण उसस्रोत
  2. परोक्ष में वर्त्तमान हैं, उन सब का राजा है, उसस्रोत
  3. उस विद्यादि गुणों से श्रेष्ठ धर्मात्मा विद्वान् स्त्री के पुत्र कोस्रोत
  4. प्रशंसा करने योग्य राजकन्या केस्रोत

अदस् adas

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. वहस्रोत

अदस् adas

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. वहस्रोत

अदस् adas

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. वहस्रोत

All 53 readingsसभी 53 अर्थ · हिन्दी

English

अदस् adas pron

For reference only

Definitions

  1. yonderSource
  2. jenerSource

अदस् adas masculineपुंलिङ्ग

For reference only

Definitions

  1. [gramm.] the pronoun adasSource

All 7 readingsसभी 7 अर्थ · English

संस्कृत

अदस् adas

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. [s] tri, (na dasyate aṅgu idantayā aṅgalirutkṣipyate yatra na + das + bāhulyāt kvip triliṅgatvañca .) etat । purovartti । ei iti bhāṣā । paraṃ । parokṣabhūtaṃ । iti medinī । sei iti bhāṣā ।Sourceस्रोत

अदस् adas

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. tri0 na dasyate utkṣipyate'ṅguliryatra idantayā nirddhāraṇāya purovarttinyevāṅgulinirddeśaḥ sambhavati nāpurovarttini । na + das--kvip । apurovarttini parokṣe jñāte vastuni । sarvanāmatā । “amuṣya vidyā rasanāgranarttakīti” naiṣadham । paraloke “nacāmutra phalaprada iti” purā0 । “idamastu sannikṛṣṭaṃ samīpataravartti caitadorūpam । adasastu viprakṛṣṭaṃ taditi parokṣe vijānīyādityukte” vipra kṛṣṭe evāsya prayogaḥ । yacchabdākāṅkṣitatacchabdāprayoge'sya tadarthabodhakatā । yathā “ānandayati te netre yo'dhunāsau samāgata ityādau” । ataevoktaṃ kāvyaprakāśe idaṃśabdavadadaḥśabdastacchabdārthamabhidhatte ityuktam” yacchabdasya tu nikaṭasthitatve tacchabdasyāpi prasiddhaparāmarṣiteti vadatā ca tena tacchabdasyeva idamadaḥśabdayorapi prasiddhārthakatā tatraivoktā । yathā “karabālakarāladoḥsahāyo yudhi yo'sau vijayārjjunaikamallaḥ । yadi bhūpatinā sa tatra kāryye” ityādau prasiddhārthakatā । anyathā sa ityanena punaruktatvāpatteḥ ataeva darpaṇakṛtā “ānandayati te netre yo'sau subhru! samāgata” iti padye yacchabdasya sannikṛṣṭatayā tacchārthāvācakatvamāśaṅkya ānandayati te netre yo'dhunāsau samāgata ityevaṃ pāṭhaḥparivarttitaḥ । yacchabdenānākāṅkṣitatvetu na tacchabdārthābhidhāyitvaṃ kintu prasiddhādyabhidhāyakatā yathā “asau maruccumbitacārukeśara ityādau “nātra tacchabdārthapratītiriti kāvya prakāśe uktam । tathā ca yacchabdenākāṅkṣāsthale eva yacchabdasyāsannikṛṣṭatayopāttasyādaḥśabdasya tacchabdārthakatā nānyatheti susthitam । “ado'nupadeśe iti” sūtranirddeśāt anupadeśe adasaḥ gatisaṃjñā tena adaḥ kṛtyādaḥ kṛtamityādau gatitvena samāse lyap । paraṃ prati upadeśe tu adaḥ kṛtvā adaḥ kuru ityādau na gatitvam । asya gatisaṃjñātve nāvyayatvamapi । tenāvyayapūrvvakatayā lyap arthastu adaḥśabdasyeva ।Sourceस्रोत

All 2 readingsसभी 2 अर्थ · संस्कृत

Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत

Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय

Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण

Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप

A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।

FormरूपWhat it isक्या हैTimes usedकितनी बार
असौasaupronoun, nominative, singular, masculine3488×
अमुम्amumpronoun, accusative, singular, masculine457×
असौasaupronoun, nominative, singular, feminine396×
अमीamīpronoun, nominative, plural, masculine264×
अमुष्मिन्amuṣminpronoun, locative, singular, masculine243×
अमुष्यamuṣyapronoun, genitive, singular, masculine220×
अमुष्मैamuṣmaipronoun, dative, singular, masculine175×
अदःadaḥpronoun, accusative, singular, neuter168×
अमुनाamunāpronoun, instrumental, singular, masculine149×
अदःadaḥpronoun, nominative, singular, neuter119×
अमुष्याःamuṣyāḥpronoun, genitive, singular, feminine73×
अमूम्amūmpronoun, accusative, singular, feminine48×

All formsसभी रूप

In a mantraमन्त्र में प्रयोग

Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।

इ॒मं दे॑वाऽअस॒पत्नꣳ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑। इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒शऽए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ राजा॑ ॥४०॥

Yajurveda 9.40

इ॒मं दे॑वाऽअसप॒त्नꣳ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्रा॑य मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑। इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒शऽए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ राजा॑ ॥१८॥

Yajurveda 10.18

Where it is usedकहाँ आया है

Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग

  • Ṛgvedaऋग्वेद 71
  • Yajurvedaयजुर्वेद 52
  • Sāmavedaसामवेद 21
  • Atharvavedaअथर्ववेद 188

These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।

Used 6,203 times in the textsग्रन्थों में 6,203 बार प्रयुक्त

Find this word in the textsग्रन्थों में यह शब्द खोजें
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

अदस् (adas): उस [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/adas
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 6.56.3 · अदः · padārtha 3 — https://sanskritvidya.com/word/adas?source=4336270188821154#sv-src-4336270188821154

Open the offline dictionaryऑफ़लाइन शब्दकोश खोलें