दा
dā1. Ā.
दीजिये[1] प्रमाण
Report a problemसमस्या बताएँAll meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत
हिन्दी
दा dā 1. Ā.
दा dā verb root
दा dā verb root
English
दा dā 1. Ā.
दा dā 4. Ā.
संस्कृत
दा dā
For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए
Definitionsपरिभाषाएँ
- dāne । iti kavikalpadrumaḥ ॥ (bhvāṃ-paraṃ-sakaṃaniṭ .) dā tu dāne dāna dāne prasiddho'yam । asyaiva yacchādeśaḥ । yacchati । iti durgādāsaḥ ॥Sourceस्रोत
द da
For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए
Definitionsपरिभाषाएँ
- dakāraḥ । sa vyañjanāṣṭādaśavarṇaḥ tavargatṛtīyavarṇaśca । asyoccāraṇasthānaṃ dantaḥ । iti vyākaraṇam ॥ (yathā, śikṣāyām । 17 । “syurmūrddhanyā ṛṭuraṣā dantyā ḷtulasāḥ smṛtāḥ ..”) asya svarūpaṃ yathā, -“dakāraṃ śṛṇu cārvvaṅgi ! caturvvargapradāyakam । pañcadevamayaṃ varṇaṃ pañcaprāṇamayaṃ sadā ॥ triśaktisahitaṃ devi ! trivindusahitaṃ sadā । ātmāditattvasaṃyuktaṃ svayaṃ paramakuṇḍalī ॥ raktavidyullatākāraṃ dakāraṃ hṛdi bhāvaya ..” iti kāmadhenutantram ॥ asya dhyānādi yathā, -“dhyānamasya dakārasya vakṣyate śṛṇu pārvvati ! । caturbhujāṃ pītavastrāṃ navayauvanasaṃsthitām ॥ anekaratnaghaṭitahāranūpuraśobhitām । evaṃ dhyātvā dakārantu tanmantraṃ daśadhā japet ..” asya nāmāni yathā, nānātantraśāstre । “do'drīśo dhātakirdhātā dātā dalaṃ kalatrakam । dīnaṃ jñānañca dānañca bhaktirāhavanī dharā ॥ suṣumnā yoginī sadyaḥ kuṇḍalo vāmagulphakaḥ । kātyāyanī śivā durgā laṅghanā nā trikaṇḍakī ॥ svastikaḥ kuṭilārūpaḥ kṛṣṇaścomā jitendriyaḥ । dharmmahṛdvāmadevaśca bhramā bahusucañcalā ॥ haridrāpuramatrau ca dakṣapāṇistrirekhakaḥ ..”Sourceस्रोत
ड ḍa
For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए
Definitionsपरिभाषाएँ
- puṃ, (ḍayate uḍḍīyate bhaktānāṃ hṛdayākāśe yaḥ । ḍī + bāhulakāt ḍaḥ .) śivaḥ । (ḍīyate ākāśamārge nabhoguṇatvāditi । ḍī + ḍaḥ .) śabdaḥ । trāsaḥ । ityekākṣarakoṣaḥ ॥ vāḍavāgniḥ । iti medinī । ḍe, 1 ॥Sourceस्रोत
Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत
- वैदिक पद-पदार्थ 4 meanings4 अर्थ
- Digital Corpus of Sanskrit (DCS), lexicon table lookup/dictionary.csv 3 meanings3 अर्थ
- Samsaadhanii Sanskrit–Hindi tables (scl, MT/data/hi: noun.txt, verb.txt, avy.txt), revision 1ec51dc4cbfecf271e4f3cb0bba41f25b5921572 3 meanings3 अर्थ
- Rādhākāntadeva, Śabdakalpadruma, Cologne Digital Sanskrit Dictionaries edition 3 meanings3 अर्थ
Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय
Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण
Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप
A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।
दा dā 1. Ā.
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| दत्त्वाdattvā | verb, absolutive | 1863× |
| दद्यात्dadyāt | verb, third person, singular, present, optative | 1824× |
| ददातिdadāti | verb, third person, singular, present, indicative | 797× |
| ददौdadau | verb, third person, singular, past, indicative | 788× |
| देयम्deyam | verb, nominative, singular, neuter, gerundive | 562× |
| दत्तम्dattam | verb, nominative, singular, neuter, participle | 471× |
| देहिdehi | verb, second person, singular, present, imperative | 429× |
| दत्तdatta | verb, compound member, participle | 317× |
| ददामिdadāmi | verb, first person, singular, present, indicative | 288× |
| दातुम्dātum | verb, infinitive | 252× |
| दत्तःdattaḥ | verb, nominative, singular, masculine, participle | 230× |
| दत्ताdattā | verb, nominative, singular, feminine, participle | 209× |
द da adj
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| दःdaḥ | adjective, nominative, singular, masculine | 589× |
| दम्dam | adjective, nominative, singular, neuter | 348× |
| दम्dam | adjective, accusative, singular, masculine | 199× |
| दाdā | adjective, nominative, singular, feminine | 189× |
| दाःdāḥ | adjective, nominative, plural, masculine | 110× |
| दda | adjective, compound member | 53× |
| दम्dam | adjective, accusative, singular, neuter | 48× |
| दाम्dām | adjective, accusative, singular, feminine | 44× |
| दायdāya | adjective, dative, singular, masculine | 41× |
| दाःdāḥ | adjective, nominative, plural, feminine | 37× |
| दैःdaiḥ | adjective, vocative, singular, masculine | 32× |
| दःdaḥ | adjective | 19× |
दा dā adj
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| दाःdāḥ | adjective, nominative, singular, masculine | 200× |
| दाःdāḥ | adjective, nominative, plural, feminine | 58× |
| दाम्dām | adjective, accusative, singular, masculine | 25× |
| दाःdāḥ | adjective, nominative, plural, masculine | 14× |
| देde | adjective, dative, singular, masculine | 12× |
| दाःdāḥ | adjective, vocative, singular, masculine | 10× |
| दाम्dām | adjective, accusative, singular, feminine | 7× |
| दःdaḥ | adjective, vocative, singular, masculine | 6× |
| दाःdāḥ | adjective, nominative, singular, feminine | 6× |
| दसौdasau | adjective, nominative, dual, masculine | 4× |
| दाdā | adjective, nominative, singular, feminine | 4× |
| दाdā | adjective, nominative, dual, masculine | 3× |
दा dā 4. Ā.
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| दातिdāti | verb, third person, singular, present, indicative | 10× |
| दान्तिdānti | verb, third person, plural, present, indicative | 8× |
| दान्तुdāntu | verb, third person, plural, present, imperative | 3× |
| दिनम्dinam | verb, nominative, singular, neuter, participle | 3× |
| दामिdāmi | verb, first person, singular, present, indicative | 3× |
| दिनम्dinam | verb, accusative, singular, neuter, participle | 2× |
| दिषीयdiṣīya | verb, first person, singular, past, optative | 1× |
| दान्तिdānti | verb, third person, plural, present, indicative | 1× |
| अदीमहिadīmahi | verb, first person, plural, past, indicative | 1× |
| द्यतिdyati | verb, third person, singular, present, indicative | 1× |
| दामिdāmi | verb, first person, singular, present, indicative | 1× |
| द्यामसिdyāmasi | verb, first person, plural, present, indicative | 1× |
दा dā masculineपुंलिङ्ग
| Caseविभक्ति | Singularएक | Dualद्वि | Pluralबहु |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | – | – | – |
| द्वितीया | – | – | – |
| तृतीया | – | – | – |
| चतुर्थी | दे 1× | – | – |
| पञ्चमी | – | – | – |
| षष्ठी | – | – | – |
| सप्तमी | – | – | – |
| सम्बोधन | – | – | – |
Counts show uses in the texts. Additional forms supplied by grammar rules have no count.संख्याएँ ग्रन्थों में मिले प्रयोग दिखाती हैं। व्याकरण से बने अतिरिक्त रूपों पर संख्या नहीं है।
See the attested forms and their grammarप्रयुक्त रूप और उनका व्याकरण देखें
| Formरूप | What it isक्या है | Times usedकितनी बार |
|---|---|---|
| देde | noun, dative, singular, masculine | 1× |
In a mantraमन्त्र में प्रयोग
Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।
यु॒वं श्यावा॑य॒ रुश॑तीमदत्तं म॒हः क्षो॒णस्या॑श्विना॒ कण्वा॑य । प्र॒वाच्यं॒ तद्वृ॑षणा कृ॒तं वां॒ यन्ना॑र्ष॒दाय॒ श्रवो॑ अ॒ध्यध॑त्तम् ॥
यु॒वं न॑रा स्तुव॒ते कृ॑ष्णि॒याय॑ विष्णा॒प्वं॑ ददथु॒र्विश्व॑काय । घोषा॑यै चित्पितृ॒षदे॑ दुरो॒णे पतिं॒ जूर्य॑न्त्या अश्विनावदत्तम् ॥
Where it is usedकहाँ आया है
Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग
- Ṛgvedaऋग्वेद 411
- Yajurvedaयजुर्वेद 160
- Sāmavedaसामवेद 76
- Atharvavedaअथर्ववेद 195
These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।
Used 12,764 times in the textsग्रन्थों में 12,764 बार प्रयुक्त
- Ṛgveda 1.117.8 युवं श्यावाय रुशतीमदत्तं महः क्षोणस्याश्विना…
- Ṛgveda 1.117.7 युवं नरा स्तुवते कृष्णियाय विष्णाप्वं…
- Yajurveda 10.4 सूर्यत्वचस स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रं मे…
- Ṛgveda 1.4.2 उप नः सवना गहि सोमस्य…
- Ṛgveda 1.8.3 इन्द्र त्वोतास आ वयं वज्रं…
- Ṛgveda 1.15.7 द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे ।…
- Ṛgveda 1.15.8 द्रविणोदा ददातु नो वसूनि यानि…
- Ṛgveda 1.15.9 द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च…
- Ṛgveda 1.15.10 यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे । अध…
- Ṛgveda 1.24.1 कस्य नूनं कतमस्यामृतानां मनामहे चारु…
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Citeउद्धरण
दा (dā): दीजिये [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/da
[1] वैदिक पद-पदार्थ, VS 10.4 · दत्त · padārtha 7 — https://sanskritvidya.com/word/da?source=230713044587398#sv-src-230713044587398