Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

देवता

devatāfeminineस्त्रीलिङ्ग

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

देवता (devatā): शुद्धगुणयुक्त [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/devata
[1] वैदिक पद-पदार्थ, VS 14.20 · देवता · padārtha 4 — https://sanskritvidya.com/word/devata?source=4253289502404737#sv-src-4253289502404737

शुद्धगुणयुक्त[1] प्रमाण

Report a problemसमस्या बताएँ
All meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत

हिन्दी

देवता devatā feminineस्त्रीलिङ्ग

वेद-मन्त्रों में इसका अर्थ

  1. प्रमाण शुद्धगुणयुक्तस्रोत
  2. अच्छे गुणोंवालास्रोत
  3. दिव्य गुणवालास्रोत
  4. दिव्यगुणवालेस्रोत

देवता devatā

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. देवतास्रोत

देवट devaṭa

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. दस्तकारस्रोत
  2. कारीगरस्रोत

All 32 readingsसभी 32 अर्थ · हिन्दी

English

देवता devatā feminineस्त्रीलिङ्ग

For reference only

Definitions

  1. image of a deitySource

देवट devaṭa masculineपुंलिङ्ग

For reference only

Definitions

  1. artistSource

देवत devata mn

For reference only

Definitions

  1. deitySource

All 26 readingsसभी 26 अर्थ · English

संस्कृत

देवता devatā

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. strī, (deva eva । svārthe tal .) devaṃ dyutiṃ krīḍāṃvā tanoti yā । tatparyyāyaḥ । amaraḥ 2 nirjjaraḥ 3 devaḥ 4 tridaśaḥ 5 vibudhaḥ 6 suraḥ 7 suparvvā 8 sumanāḥ 9 tridiveśaḥ 10 divaukāḥ 11 āditeyaḥ 12 diviṣat 13 lekhaḥ 14 aditinandanaḥ 15 ādityaḥ 16 ṛbhuḥ 17 asvapnaḥ 18 amartyaḥ 19 amṛtāndhāḥ 20 barhirmukhaḥ 21 kratubhuk 22 gīrvvāṇaḥ 23 dānavāriḥ 24 vṛndārakaḥ 25 daivatam 26 । ityamaraḥ । 1 । 1 । 9 ॥ svāhābhuk 27 danujadviṭ 28 dyuṣat 29 dauṣat 30 svargī 31 śaubhaḥ 32 nilimpaḥ 33 sucirāyuḥ 34 sthiraḥ 35 । iti śabdaratnāvalī ॥ tasyāḥ saṃkhyā trayastriṃśatkoṭayaḥ । yathā, -“sadārā vibudhāḥ sarvve svānāṃ svānāṃ gaṇaiḥ saha । trailokye tattrayastriṃśatkoṭīsaṃkhyā yathā bhava ..” iti pādmottarakhaṇḍam ॥ * gaṇadevatā yathā, -“ādityāstuṣitā viśvasādhyābhāsvaramārutāḥ । mahārājikarudrāśca vasavo gaṇadevatāḥ ॥ ādityā dvādaśa proktāstuṣitāstriṃśadeva hi । viśvedevā daśa proktāḥ sādhyā dvādaśa kīrttitāḥ ॥ ābhāsvarāścatuḥṣaṣṭirvātāḥ pañcāśadūnakāḥ । mahārājikanāmāno dve śate viṃśatistathā । rudrā ekādaśa proktā vasavo'ṣṭau samīritāḥ ..” iti śabdaratnāvalī ॥ * ॥ teṣāṃ catvāro varṇā yathā, -“ādityāḥ kṣattriyāsteṣāṃ viśaśca marutastathā । aśvinau ca smṛtau śūdrau tapasyugre samāsthitau ॥ smṛtāstvāṅgirasā devā brāhmaṇā iti niścayaḥ । ityetat sarvvadevānāṃ cāturvvarṇyaṃ prakīrttitam ..” iti mahābhārate mokṣadharmmaḥ ॥ * ॥ vaiṣṇavānāṃ pañcadevatā yathā, -“yatra yatra surāḥ pūjyā gaṇeśādyāstu karmmiṇām । viṣṇvarccane tatra tatra vaiṣṇavānāṃ hi vaiṣṇavāḥ ॥ viśvaksenaṃ sasanakaṃ sanātanamataḥparam । sanandaṃ sanatkumārañca pañcaivaṃ pūjayettataḥ ..” iti pādme uttarakhaṇḍam ॥ * ॥ devaṣaṭkaṃ yathā, -“gaṇeśañca dineśañca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām । devaṣaṭkañca saṃpūjya namaskṛtya vicakṣaṇaḥ ..” iti brahmavaivartte prakṛtikhaṇḍam ॥ api ca । “ādityaṃ gaṇanāthañca devīṃ rudraṃ yathākramam । nārāyaṇaṃ viśuddhākhyamante ca kuladevatāḥ ..” ityāhnikatattvam ॥ * ॥ vyaktiviśeṣasya upāsyadevatā yathā, -“yā yasyābhimatā puṃsaḥ sā hi tasyaiva devatā । kintu kāryyaviśeṣeṇa pūjitā ceṣṭadā nṛṇām ॥ viśeṣāt sarvvadā nāyaṃ niyamo hyanyathā nṛpāḥ । nṛpāṇāṃ daivataṃ viṣṇustathaiva ca purandaraḥ ॥ viprāṇāmagnirādityo brahmā caiva pinākadhṛk । devānāṃ daivataṃ viṣṇurdānavānāṃ triśūlabhṛt ॥ gandharvvāṇāṃ tathā sāmo yakṣāṇāmapi kathyate । vidyādharāṇāṃ vāgdevī sādhyānāṃ bhagavān hariḥ ॥ rakṣasāṃ śaṅkaro rudraḥ kinnarāṇāñca pārvvatī । ṛṣīṇāṃ daivataṃ brahmā mahādevaśca śūlabhṛt ॥ manūnāṃ syādumā devī tathā viṣṇuḥ sabhāskaraḥ । gṛhasthānāñca sarvve syurbrahmā vai brahmacāriṇām ॥ vaikhānasāmambikā …Sourceस्रोत

देवता devatā

देवट devaṭa

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. tri, (divyatīti । diva + “śakādibhyo'ṭan .” uṇāṃ । 4 । 81 । iti aṭan .) śilpī । ityuṇādikoṣaḥ ॥Sourceस्रोत

देवाट devāṭa

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. puṃ, (aṭa gatau + bhāve ghañ । devānāṃ āṭo gamanaṃ yatra .) hariharakṣetram । yathā, “yadā nandī śūlapāṇirgodhanena puraskṛtaḥ । sthitavān taddinādeva kṣetraṃ hariharātmakam ॥ devānāmaṭanāccaiva devāṭa itisaṃjñitam ..” iti varāhapurāṇam ॥Sourceस्रोत

All 7 readingsसभी 7 अर्थ · संस्कृत

Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत

Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय

Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण

Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप

A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।

देवता devatā feminineस्त्रीलिङ्ग

Caseविभक्तिSingularएकDualद्विPluralबहु
प्रथमादेवता 506× देवते 30× देवताः 722×
द्वितीयादेवताम् 194× देवते 22× देवताः 466×
तृतीयादेवतया 237× देवता 11× देवताभ्याम् 3× देवताभिः 160×
चतुर्थीदेवतायै 80× देवताभ्याम् 2× देवताभ्यः 183×
पञ्चमीदेवतायाः 7× देवतातः 1× देवताभ्यः 27×
षष्ठीदेवतायाः 11× देवतयोः 7× देवतानाम् 305×
सप्तमीदेवतायाम् 15× देवतयोः 3× देवतासु 47×
सम्बोधनदेवते 1× देवताः 17×

Counts show uses in the texts. Additional forms supplied by grammar rules have no count.संख्याएँ ग्रन्थों में मिले प्रयोग दिखाती हैं। व्याकरण से बने अतिरिक्त रूपों पर संख्या नहीं है।

See the attested forms and their grammarप्रयुक्त रूप और उनका व्याकरण देखें
FormरूपWhat it isक्या हैTimes usedकितनी बार
देवताःdevatāḥnoun, nominative, plural, feminine722×
देवताdevatānoun, nominative, singular, feminine506×
देवताःdevatāḥnoun, accusative, plural, feminine466×
देवताdevatānoun, compound member425×
देवतानाम्devatānāmnoun, genitive, plural, feminine305×
देवतयाdevatayānoun, instrumental, singular, feminine237×
देवताम्devatāmnoun, accusative, singular, feminine194×
देवताभ्यःdevatābhyaḥnoun, dative, plural, feminine183×
देवताभिःdevatābhiḥnoun, instrumental, plural, feminine160×
देवतायैdevatāyainoun, dative, singular, feminine80×
देवतासुdevatāsunoun, locative, plural, feminine47×
देवतेdevatenoun, nominative, dual, feminine30×

All formsसभी रूप

देवता devatā ind

FormरूपWhat it isक्या हैTimes usedकितनी बार
देवताdevatāadverb4×

All formsसभी रूप

In a mantraमन्त्र में प्रयोग

Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।

अ॒ग्निर्दे॒वता॒ वातो॑ दे॒वता॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॒ वस॑वो दे॒वता॑ रु॒द्रा दे॒वता॑ऽऽदि॒त्या दे॒वता॑ म॒रुतो॑ दे॒वता॒ विश्वे॑ दे॒वा दे॒वता॒ बृह॒स्पति॑र्दे॒वतेन्द्रो॑ दे॒वता॒ वरु॑णो दे॒वता॑ ॥२० ॥

Yajurveda 14.20

अनु॑त्त॒मा ते॑ मघव॒न्नकि॒र्नु न त्वावाँ॑ अस्ति दे॒वता॒ विदा॑नः । न जाय॑मानो॒ नश॑ते॒ न जा॒तो यानि॑ करि॒ष्या कृ॑णु॒हि प्र॑वृद्ध ॥

Ṛgveda 1.165.9

Where it is usedकहाँ आया है

Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग

  • Ṛgvedaऋग्वेद 13
  • Yajurvedaयजुर्वेद 37
  • Atharvavedaअथर्ववेद 21

These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।

Used 3,579 times in the textsग्रन्थों में 3,579 बार प्रयुक्त

Find this word in the textsग्रन्थों में यह शब्द खोजें
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

देवता (devatā): शुद्धगुणयुक्त [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/devata
[1] वैदिक पद-पदार्थ, VS 14.20 · देवता · padārtha 4 — https://sanskritvidya.com/word/devata?source=4253289502404737#sv-src-4253289502404737

Open the offline dictionaryऑफ़लाइन शब्दकोश खोलें