Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

ख्या

khyā4. P.

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

ख्या (khyā): कहने योग्य [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/khya
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 5.48.4 · अख्यम् · padārtha 3 — https://sanskritvidya.com/word/khya?source=3313948202010639#sv-src-3313948202010639

कहने योग्य[1] प्रमाण

Report a problemसमस्या बताएँ
All meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत

हिन्दी

ख्या khyā 4. P.

वेद-मन्त्रों में इसका अर्थ

  1. प्रमाण कहने योग्यस्रोत
  2. उपदेश करता है, वह आपस्रोत
  3. प्रकाशित होता है, वैसेस्रोत
  4. अनेक प्रकार प्रगट होते हैं वैसे तेरे समीप विद्वान् लोग रहैं और तूं भी विद्या तथा धर्म का प्रचार करस्रोत

ख्या khyā verb root

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. कहनास्रोत
  2. व्याख्यान करनास्रोत
  3. प्रख्यात करनास्रोत

All 9 readingsसभी 9 अर्थ · हिन्दी

English

For reference only

Definitions

  1. to be named or announced to (gen.)Source
  2. to be namedSource
  3. to be knownSource

All 20 readingsसभी 20 अर्थ · English

संस्कृत

ख्या khyā

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. la khyātau । kathane । iti kavikalpadrumaḥ ॥ (adāṃ-paraṃ-akaṃ-kathanādau tu sakaṃ--aniṭ .) khyātiḥ prasiddhiḥ । la, khyāti guṇī prasiddhaḥ syādityarthaḥ । khyāti sādhuḥ kathāṃ hareḥ । tathā ca । khyā prakathane । prakathanaṃ prasiddhiriti govindabhaṭṭaḥ । khyā prakathane iti caturbhujajumarau । iti durgādāsaḥ ॥Sourceस्रोत

ख्या khyā

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. prasiddhau dīptau aka0 kathane prakāśane jñāne ca saka0 ada0 para0 aniṭ । khyāti akhyat । ārddhadhātuke cakṣiṅaādeśaḥ khyādhātustu ubha0 । akhyat akhyāta--akhyāsta । cakhyau cakhye । khyātaḥ khyatataḥ khyānam । khyeyam । khyātā tatra kathane “akhyanmunistasya śivaṃ samādheḥ” bhaṭṭiḥ । karmmaṇi khyāyate akhyāyi । “hiraṇyapuramityeva khyāyate nagaraṃ param” bhā0 । khapuraśabde dṛśyam । “vibhīṣaṇena so'khyāyi” bhaṭṭiḥ । “śubhayogasamāyuktā śanau śatabhiṣā yadi । mahāmaheti sā khyātā kulakoṭīḥ samuddharet” ti0 ta0 । ati + atikramya kathane । “parorudrāvatikhyatam” ṛ0 8 । 22 । 14 । anu + anukarṣaṇe । “anu pūrvāṇi cakhyathuryugāni” ṛ0 7 । 70 । 4 । “anucakhyathuḥ anukṛṣṭavantāvanugrahārtham” bhā0 । anuvāde ca । anu + ā + tātparyyāvadhāraṇārthaṃ vyākhyāne anyākhyānaśabde 219 pṛ0 vṛśyam । abhi + ābhimukhyena darśane “mṛlīkaṃ sumanā abhikhyam” ṛ0 7 । 86 । 2 । “abhikhyamabhipaśyeyam” bhā0 । “abhikhyāya taṃ tigitena vidhya” ṛ0 2 । 30 । 9 । “abhikhāya saṃvīkṣya” bhā0 । abhitaḥ khyātau ca “puṇyametadabhikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata!” bhā0 ānu0 96 a0 । dīptau aka0 abhikhyā । “kāpyabhikhyā tayorāsīt” raghuḥ । ava + avākprekṣaṇe । “ava hi khyatādhikūlādivaspaśaḥ” ṛ08 । 47 । 2 । nyakkāreṇa darśane ca “yadā vākhyatsa mara ṇam” ṛ0 10 । 27 । 3 । “avākhyat avākkṛtaṃ nyakkṛtamahaṃ paśyāmi” bhā0 । ā + kathaneḥ । “ākhyāhi mekobhavānugrarūpaḥ” gītā । ākhyātamākhyātena kriyāsātatye” pā0 । “sa pṛṣṭaḥ sarvato ghārttamākhyadrājñe na santatim” raghuḥ । “anākhyāyā dadan doṣaṃ daṇḍya uttamasāhamam” yājña0 । “sevā śvavṛttirākhyātā” manuḥ । ud + ā + udāharaṇe । “daśa vīryyāṇyudākhyāya” śata0 brā0 3 । 3 । 3 । 4 upa + ā + purāvṛttakathane । upākhyānam । uttaradānena vyākhyāne ca । “yadutāhaṃ tvayā pṛṣṭo vairajāt puruṣādidam । yadāsīt tad--udupākhyāsye praśnānanyāṃśca kṛtsnaśaḥ” bhāga0 2 । 9 । 45 । prati + ā + nivāraṇe “yadi tvaṃ bhajamānāṃ māṃ pratyākhyāsyasi mānada!” bhā0 va0 56 a0 । “abhipretamanāpannaḥ pratyākhyātumanīśvaraḥ” bhāga0 3 । 31 । 25 । vi + ā + vivaraṇe śabdāntareṇa tadarthakāthane । “athātaḥ putraparigrahavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ” śauna kaḥ । “vyākhyātuṃ kuśalāḥ kecit granthān dhārayituraṃ pare” bhā0 ā0 1 a0 । viśepeṇa kathane ca “vyācakṣuruccaiśca śubhaṃ praśastam” । anu + vi + ā + । uktasya punaḥ vyākhyāne “etaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi” chā0 upa0 । upa + vi + ā + upāsanādivibhūtiphalakathane “omityudgāyati tasyopavyākhyānaṃ bhavati” chā0 u0 । “tasyākṣarasyopavyākhyānamevamupāsanam evaṃ bibhūti evaṃ phalamityādi kathanamupavyākhyānam” bhā0 । …Sourceस्रोत

All 2 readingsसभी 2 अर्थ · संस्कृत

Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत

Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय

Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण

Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप

A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।

FormरूपWhat it isक्या हैTimes usedकितनी बार
ख्यातःkhyātaḥverb, nominative, singular, masculine, participle269×
ख्यातम्khyātamverb, nominative, singular, neuter, participle171×
ख्याताkhyātāverb, nominative, singular, feminine, participle77×
ख्याताःkhyātāḥverb, nominative, plural, masculine, participle53×
अख्यत्akhyatverb, third person, singular, past, indicative42×
ख्यायतेkhyāyateverb, third person, singular, present, indicative, passive25×
ख्यातम्khyātamverb, accusative, singular, masculine, participle19×
ख्यातkhyātaverb, compound member, participle18×
ख्यातौkhyātauverb, nominative, dual, masculine, participle17×
ख्येषम्khyeṣamverb, first person, singular, past, jussive7×
ख्यातम्khyātamverb, accusative, singular, neuter, participle6×
ख्यःkhyaḥverb, second person, singular, past, jussive5×

All formsसभी रूप

In a mantraमन्त्र में प्रयोग

Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।

ए॒ते त॑ इन्द्र ज॒न्तवो॒ विश्वं॑ पुष्यन्ति॒ वार्य॑म् । अ॒न्तर्हि ख्यो जना॑नाम॒र्यो वेदो॒ अदा॑शुषां॒ तेषां॑ नो॒ वेद॒ आ भ॑र ॥

Ṛgveda 1.81.9

प्रत्य॒ग्निरु॒षसो॑ जा॒तवे॑दा॒ अख्य॑द्दे॒वो रोच॑माना॒ महो॑भिः । आ ना॑सत्योरुगा॒या रथे॑ने॒मं य॒ज्ञमुप॑ नो यात॒मच्छ॑ ॥

Ṛgveda 4.14.1

Where it is usedकहाँ आया है

Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग

  • Ṛgvedaऋग्वेद 43
  • Yajurvedaयजुर्वेद 8
  • Sāmavedaसामवेद 12
  • Atharvavedaअथर्ववेद 13

These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।

Used 788 times in the textsग्रन्थों में 788 बार प्रयुक्त

Find this word in the textsग्रन्थों में यह शब्द खोजें
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

ख्या (khyā): कहने योग्य [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/khya
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 5.48.4 · अख्यम् · padārtha 3 — https://sanskritvidya.com/word/khya?source=3313948202010639#sv-src-3313948202010639

Open the offline dictionaryऑफ़लाइन शब्दकोश खोलें