Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

पश्

paś4. Ā.

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

पश् (paś): देखता है [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/pas
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 5.30.1 · अपश्यत् · padārtha 4 — https://sanskritvidya.com/word/pas?source=3530829091749801#sv-src-3530829091749801

देखता है[1] प्रमाण

Report a problemसमस्या बताएँ
All meanings and sourcesसभी अर्थ और स्रोत

हिन्दी

पश् paś 4. Ā.

वेद-मन्त्रों में इसका अर्थ

  1. प्रमाण देखता हैस्रोत
  2. देख केस्रोत
  3. देखते हैं, वैसेस्रोत
  4. प्रबन्ध करता वास्रोत

पश् paś verb root

केवल संदर्भ के लिए

शब्दकोश के अर्थ

  1. बांधनास्रोत
  2. फांस लगानास्रोत
  3. बेडी डालनास्रोत

All 50 readingsसभी 50 अर्थ · हिन्दी

English

For reference only

Definitions

  1. to considerSource
  2. to examineSource
  3. to foreseeSource

All 29 readingsसभी 29 अर्थ · English

संस्कृत

पस् pas

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. puṃ, (pātayati vegena vṛkṣādīn । pat + karttari ḍaḥ । antarṇic .) pavanaḥ । (patati vṛkṣāt । pat + karttari ḍaḥ .) parṇam । (pīyate iti .) pānama । pātā । ityekākṣarakoṣaḥ ॥ (yathā, manuḥ । 2 । 139 । “rājasnātakayoścaiva srātako nṛpamānabhāk” ..)Sourceस्रोत

पस् pas

For reference onlyकेवल संदर्भ के लिए

Definitionsपरिभाषाएँ

  1. pañcamavargasya prathabhovarṇaḥ spaśavarṇeṣu ekaviṃśatitamaḥ । tasyoccāraṇasthānabhoṣṭhaḥ । tasyoccāraṇe ābhyantaraprayatnaḥ oṣṭhena saha jihvāgrasya sparśaḥ । bāhyāḥ prayatnāḥ vivāraśvāsaghoṣāḥ alpaprāṇaśca । asmin pare visargasya sthāne upādhmānīyaḥ varṇābhidhāne asya vācakaśabdāuktā yathā “paḥ surapriyatā tīkṣṇā lohitaḥ pañcamo ramā । guhyakarttā nidhiḥ śeṣaḥ kālarātriḥ surārihā । tapanaḥ pālanaḥ pātā devadevo nirañjanaḥ । sāvitrī pātinī pānaṃ vīratantro dhanurddharaḥ । dakṣapārśvaśca senānīrmarīciḥ pavanaḥ śaniḥ । uḍḍīśaṃ jayinī kumbho'nalarekhā ca mīhakaḥ । mūlaṃ dvitīyamindrāṇī lolākṣī manaātmakaḥ” tadadhīśadevatādhyānaṃ yathā “dvicitravasanāṃ devīṃ dvibhujāṃ paṅkajekṣaṇām । raktacandanaliptāṅgīṃ padmamālāvibhūṣitām । maṇiratnādikeyūrahārabhūṣitavigrahām । caturvarga pradāṃ nityāṃ nityānandamayīṃ parām । evaṃ dhyātvā pakārantu tanmantraṃ daśadhā japet” । asya svarūpaṃ yathā “ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pakārākṣaramavyayam । catuvargapradaṃ varṇaṃ śaraccandrasamaprabham । pañcadevamayaṃ varṇaṃ svayaṃ paramakuṇḍalī । pañcaprāṇamayaṃ varṇaṃ triśaktisahitaṃ tathā । triguṇāvasthitaṃ varṇamātmāditattvasaṃyutam । mahāmokṣapradaṃ varṇaṃ hṛdi bhāvaya pārvati!” iyi kāmadhenutantre 5 paṭale । asya mātṛkanyāse dakṣapārśve nyāsyatā । kāvyādau asya prathamaprayoge sukhaṃ phalam । “sukhabhayamaraṇakleśaduḥkhaṃ pravargaḥ” vṛ0 ṭī0 । pavargasthānāṃ pañcānāṃ varṇānāṃ krameṇa phalapañcakokteḥ ।Sourceस्रोत

All 2 readingsसभी 2 अर्थ · संस्कृत

Sources of the readings shown hereयहाँ दिखाए गए अर्थों के स्रोत

Every meaning names its own source. Follow the source below a meaning to see its entry and exact wording. Credits and licences:हर अर्थ अपना स्रोत बताता है। किसी अर्थ के नीचे स्रोत खोलकर उसकी प्रविष्टि और मूल शब्द देखें। श्रेय और अनुज्ञप्तियाँ: Sources and creditsस्रोत और श्रेय

Word forms and examplesशब्दरूप और उदाहरण

Forms used in the textsग्रन्थों में प्रयुक्त रूप

A number beside a form shows how often it occurs in the texts.रूप के पास दी संख्या बताती है कि वह ग्रन्थों में कितनी बार आया है।

FormरूपWhat it isक्या हैTimes usedकितनी बार
पश्यpaśyaverb, second person, singular, present, imperative901×
अपश्यत्apaśyatverb, third person, singular, imperfect, indicative765×
पश्यामिpaśyāmiverb, first person, singular, present, indicative473×
पश्येत्paśyetverb, third person, singular, present, optative283×
पश्यतिpaśyativerb, third person, singular, present, indicative274×
अपश्यम्apaśyamverb, first person, singular, imperfect, indicative229×
अपश्यन्apaśyanverb, third person, plural, imperfect, indicative211×
पश्यसिpaśyasiverb, second person, singular, present, indicative190×
पश्यन्paśyanverb, nominative, singular, masculine, present, participle186×
पश्यन्तिpaśyantiverb, third person, plural, present, indicative105×
पश्यतpaśyataverb, second person, plural, present, imperative102×
अपश्यामapaśyāmaverb, first person, plural, imperfect, indicative97×

All formsसभी रूप

In a mantraमन्त्र में प्रयोग

Mantras that contain this word. An example does not say which meaning applies; each meaning names its own source.ये वे मन्त्र हैं जिनमें यह शब्द आता है। उदाहरण यह नहीं बताता कि कौन-सा अर्थ लागू है; हर अर्थ अपना स्रोत बताता है।

ए॒तत्त्यन्न योज॑नमचेति स॒स्वर्ह॒ यन्म॑रुतो॒ गोत॑मो वः । पश्य॒न्हिर॑ण्यचक्रा॒नयो॑दंष्ट्रान्वि॒धाव॑तो व॒राहू॑न् ॥

Ṛgveda 1.88.5

यु॒वं प्र॒त्नस्य॑ साधथो म॒हो यद्दैवी॑ स्व॒स्तिः परि॑ णः स्यातम् । गो॒पाजि॑ह्वस्य त॒स्थुषो॒ विरू॑पा॒ विश्वे॑ पश्यन्ति मा॒यिनः॑ कृ॒तानि॑ ॥

Ṛgveda 3.38.9

Where it is usedकहाँ आया है

Occurrences of this headword in Vedic word analysisवैदिक पदपाठ में इस शब्द के प्रयोग

  • Ṛgvedaऋग्वेद 138
  • Yajurvedaयजुर्वेद 29
  • Sāmavedaसामवेद 15
  • Atharvavedaअथर्ववेद 98

These counts are for the word as written, in any meaning. They do not show which meaning is right.ये संख्याएँ शब्द के रूप की हैं, किसी भी अर्थ में। इनसे यह नहीं पता चलता कि कौन-सा अर्थ ठीक है।

Used 4,919 times in the textsग्रन्थों में 4,919 बार प्रयुक्त

Find this word in the textsग्रन्थों में यह शब्द खोजें
Copy, cite or share this entryप्रविष्टि कॉपी, उद्धृत या साझा करें
Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें

Citeउद्धरण

पश् (paś): देखता है [1]. Sanskrit Vidya · digital edition 2.6.1. https://sanskritvidya.com/word/pas
[1] वैदिक पद-पदार्थ, ṚV 5.30.1 · अपश्यत् · padārtha 4 — https://sanskritvidya.com/word/pas?source=3530829091749801#sv-src-3530829091749801

Open the offline dictionaryऑफ़लाइन शब्दकोश खोलें