अविमारकम् ४
Avimāraka of Bhāsa, chapter 4 (तृतीयोऽङ्कः), part 1 of 2Avimāraka of Bhāsa, अध्याय 4 (तृतीयोऽङ्कः), भाग 1 / 2
अनार्षFor reference only. Not recommended as a model for Sanskrit as Deva Bhāṣā.केवल सन्दर्भ हेतु। देववाणी संस्कृत के आदर्श के रूप में इसकी अनुशंसा नहीं है।
कुरङ्गी - हळा! रिं तेण भणिअं। (हला! किं तेन भणितम्।)
kuraṅgī - haḻā! riṃ teṇa bhaṇiaṃ| (halā! kiṃ tena bhaṇitam|)
कुरङ्गीः - (स्वगतम्) हं भिन्दामि खु मन्दभाआ। (प्रकाशम्) कण्णेउरचेडेण। (हं भिनद्मि खलु मन्दभागा। कन्यापुरचेटेन।)
kuraṅgīḥ - (svagatam) haṃ bhindāmi khu mandabhāā| (prakāśam) kaṇṇeuraceḍeṇa| (haṃ bhinadmi khalu mandabhāgā| kanyāpuraceṭena|)
मागधिकाः - दिट्ठो मए कण्णेउरचेडो। भणिदं च। ण किञ्चि आह। (दृष्टो मया कन्यापुरचेटः। भणितं च। न किञ्चिदाह।)
māgadhikāḥ - diṭṭho mae kaṇṇeuraceḍo| bhaṇidaṃ ca| ṇa kiñci āha| (dṛṣṭo mayā kanyāpuraceṭaḥ| bhaṇitaṃ ca| na kiñcidāha|)
कुरङ्गी - हन्त भट्टिणीए णिवेदेमि-कण्णेउरचेटो मम सुअपञ्जरं ण करेदि त्ति। (हन्त भट्टिन्यै निवेदयामि-कन्यापुरचेटो मम शुकपञ्जरं न
kuraṅgī - hanta bhaṭṭiṇīe ṇivedemi-kaṇṇeuraceṭo mama suapañjaraṃ ṇa karedi tti| (hanta bhaṭṭinyai nivedayāmi-kanyāpuraceṭo mama śukapañjaraṃ na
मागधिका - णं णिट्ठिदो सुअपञ्जरो भट्टिदारिए। (ननु निष्ठितः शुकपञ्जरो भर्तृदारिकायाः।)
māgadhikā - ṇaṃ ṇiṭṭhido suapañjaro bhaṭṭidārie| (nanu niṣṭhitaḥ śukapañjaro bhartṛdārikāyāḥ|)
कुरङ्गी - वाचाडे! किं अण्णो वि अत्थि। (वाचाटे! किमन्योऽप्यस्ति।)
kuraṅgī - vācāḍe! kiṃ aṇṇo vi atthi| (vācāṭe! kimanyo'pyasti|)
कुरङ्गी - तेण हि पासादं आळुहामो। (तेन हि प्रासादमारोहामः।)
kuraṅgī - teṇa hi pāsādaṃ āḻuhāmo| (tena hi prāsādamārohāmaḥ|)
मागधिका - विळासिणि! अग्गदो जाहि। विरएहि सअणासणाणि। (विलासिनि! अग्रतो याहि। विरचय शयनासनानि।)
māgadhikā - viḻāsiṇi! aggado jāhi| viraehi saaṇāsaṇāṇi| (vilāsini! agrato yāhi| viracaya śayanāsanāni|)
विलासिनी - सुत्ता खु तुवं। को काळो विरइदाणि सअणासणाणि। (सुप्ता खलु त्वम्। कः कालो विरचितानि शयनासनानि।)
vilāsinī - suttā khu tuvaṃ| ko kāḻo viraidāṇi saaṇāsaṇāṇi| (suptā khalu tvam| kaḥ kālo viracitāni śayanāsanāni|)
मागाधिका - हळा! जाणामि दे अळसत्तणं। दिवसरइदाणि भणासि रइदाणि त्ति। (हला! जानामि तेऽलसत्वम्। दिवसरचितानि भणसि
māgādhikā - haḻā! jāṇāmi de aḻasattaṇaṃ| divasaraidāṇi bhaṇāsi raidāṇi tti| (halā! jānāmi te'lasatvam| divasaracitāni bhaṇasi
विलासिनी - हळा! मा एव्वं भणीहि। भट्टिदारिअं अन्तरेण अण्णादिसाणि होन्ति। (हला! मैवं भण। भर्तृदारिकामन्तरेणान्यादृशानि
vilāsinī - haḻā! mā evvaṃ bhaṇīhi| bhaṭṭidāriaṃ antareṇa aṇṇādisāṇi honti| (halā! maivaṃ bhaṇa| bhartṛdārikāmantareṇānyādṛśāni
मामधिका - हळा! गदुअ जाणामि। (हला! गत्वा जानामि।)
māmadhikā - haḻā! gadua jāṇāmi| (halā! gatvā jānāmi|)
कुरङ्गी - अग्गदो जाहि। (आरोहणं नाटयति।) अग्रतो याहि।)
kuraṅgī - aggado jāhi| (ārohaṇaṃ nāṭayati|) agrato yāhi|)
मागधिका - साहु विळासिणि! साहु। अत्तणो णामसदिस्सं किदं। एदÏस्स सिळादळे रइदं सअणं। (साधु विलसिनी! साधु। आत्मनो नामसदृशं
māgadhikā - sāhu viḻāsiṇi! sāhu| attaṇo ṇāmasadissaṃ kidaṃ| edaÏssa siḻādaḻe raidaṃ saaṇaṃ| (sādhu vilasinī! sādhu| ātmano nāmasadṛśaṃ
विलासिनीः - अब्भन्तरमण्डवे खलु रइदं सअणम्। मागधिए पेक्ख पेक्ख में, अलसातवम्। (अभ्यन्तरमण्डपे खलु रचितं्, शयनम् मागाधिके!
vilāsinīḥ - abbhantaramaṇḍave khalu raidaṃ saaṇam| māgadhie pekkha pekkha meṃ, alasātavam| (abhyantaramaṇḍape khalu racitaṃ्, śayanam māgādhike!
मागधिका - अतिपण्डिता खु संवुत्ता। एवं पण्डितचेडवुत्तं भत्तारं ळभेहि। (अतिपण्डिदा खलु संवृत्ता। एवं पण्डितचेटवृत्तं भर्तारं लभस्व।)
māgadhikā - atipaṇḍitā khu saṃvuttā| evaṃ paṇḍitaceḍavuttaṃ bhattāraṃ ḻabhehi| (atipaṇḍidā khalu saṃvṛttā| evaṃ paṇḍitaceṭavṛttaṃ bhartāraṃ labhasva|)
कुरङ्गी - हळा! इमÏस्स सिळादळे मुहुत्तअं उवविसामि। (हला! अस्मिन् शिलातले मुहूर्तकमुपविशामि।)
kuraṅgī - haḻā! imaÏssa siḻādaḻe muhuttaaṃ uvavisāmi| (halā! asmin śilātale muhūrtakamupaviśāmi|)
मागधिका - जं भट्टिदारिआए रूइदं। होदु। (यद् भर्तृदारकायै रुचितम्। भवतु।)
māgadhikā - jaṃ bhaṭṭidāriāe rūidaṃ| hodu| (yad bhartṛdārakāyai rucitam| bhavatu|)
मागधिका - भट्टिदारिए! कहेमि वक्खाणं। (भर्तृदारिके। कथयामि व्याख्यानम्।)18
māgadhikā - bhaṭṭidārie! kahemi vakkhāṇaṃ| (bhartṛdārike| kathayāmi vyākhyānam|)18
कुरङ्गी - हळा! जाणामि दे असम्बद्धप्पळावं। (हला! जानामि तेऽसम्बद्धप्रलापम्।)
kuraṅgī - haḻā! jāṇāmi de asambaddhappaḻāvaṃ| (halā! jānāmi te'sambaddhapralāpam|)
मागधिका - भट्टिदारिए! अभिणवा खु कहा। (भर्तृदारिके! अभिनवा खलु कथा।)
māgadhikā - bhaṭṭidārie! abhiṇavā khu kahā| (bhartṛdārike! abhinavā khalu kathā|)
कुरङ्गी - याचेमि, मा णिब्बन्धिअ, मुहूत्तअं सआमि। (याचे, मा निर्बध्य, मुहार्तकं शये।)
kuraṅgī - yācemi, mā ṇibbandhia, muhūttaaṃ saāmi| (yāce, mā nirbadhya, muhārtakaṃ śaye|)
विलासिनी - सुहं सइदु भट्टिदारिआ। मे कहेहि। (सुखं शेतां भर्तृदारिका। मम कथय।)
vilāsinī - suhaṃ saidu bhaṭṭidāriā| me kahehi| (sukhaṃ śetāṃ bhartṛdārikā| mama kathaya|)
कुरङ्गी - (आत्मगतम्) किण्णु खु भवे। (किन्नु खलु भवेत्।)
kuraṅgī - (ātmagatam) kiṇṇu khu bhave| (kinnu khalu bhavet|)
मागधिका - हळा! सुणाहि भट्टिदारिअं अन्तरेण। (हला! श्रृणु भर्तृदारिकामन्तरेण।)
māgadhikā - haḻā! suṇāhi bhaṭṭidāriaṃ antareṇa| (halā! śrṛṇu bhartṛdārikāmantareṇa|)
कुरङ्गी - हं विदिदं रहस्सं। परिब्भट्ठम्हि। (हं विदितं रहस्यम्। परिभ्रष्टास्मि।)
kuraṅgī - haṃ vididaṃ rahassaṃ| paribbhaṭṭhamhi| (haṃ viditaṃ rahasyam| paribhraṣṭāsmi|)
विलासिनी - हळा! कहिं तुए सुदं। (हला! कुत्र त्वया श्रुतम्।)
vilāsinī - haḻā! kahiṃ tue sudaṃ| (halā! kutra tvayā śrutam|)
मागधिका - भट्टिणीपरिचारिआए वसुमित्ताए कहिदं (भट्टिनीपरिचारिकया वसुमित्रया कथितम्।)
māgadhikā - bhaṭṭiṇīparicāriāe vasumittāe kahidaṃ (bhaṭṭinīparicārikayā vasumitrayā kathitam|)
विलासिनी - सअं णाम भट्टिणीए कहिदं होदि। (स्वयं नाम भट्टिन्या कथितं भवति।)
vilāsinī - saaṃ ṇāma bhaṭṭiṇīe kahidaṃ hodi| (svayaṃ nāma bhaṭṭinyā kathitaṃ bhavati|)
मागधिका - अत्थि कासिराअपुत्तो जअवम्मा णाम। तस्य दिण्णा भट्टिदारिआ। तस्स अ दूदो आअदो महाराएण पूइदो। पडिग्गाहिदं च
māgadhikā - atthi kāsirāaputto jaavammā ṇāma| tasya diṇṇā bhaṭṭidāriā| tassa a dūdo āado mahārāeṇa pūido| paḍiggāhidaṃ ca
वण्णिआरं। (अस्ति काशिराजपुत्रो जयवर्मा नाम। तस्मै दत्ता भर्तृदारिका। तस्य च दूत अगतो महाराजेन पूजितः। प्रतिगृहीतं च
vaṇṇiāraṃ| (asti kāśirājaputro jayavarmā nāma| tasmai dattā bhartṛdārikā| tasya ca dūta agato mahārājena pūjitaḥ| pratigṛhītaṃ ca
कुरङ्गी - (आत्मगतम्) एदं अळिअं। अहं अत्तणो पभवामि। (एतदलीकम्। अहमात्मनः प्रभवामि।)
kuraṅgī - (ātmagatam) edaṃ aḻiaṃ| ahaṃ attaṇo pabhavāmi| (etadalīkam| ahamātmanaḥ prabhavāmi|)
मागधिका - तहिं किळ भट्टिणीए भणिदं- बाळा खु मे दुहिआ, ण सक्कुणोमि एक्कं पि दिअसं अपेक्खन्ती जीविइं। जदि मे महाराओ
māgadhikā - tahiṃ kiḻa bhaṭṭiṇīe bhaṇidaṃ- bāḻā khu me duhiā, ṇa sakkuṇomi ekkaṃ pi diasaṃ apekkhantī jīviiṃ| jadi me mahārāo
पसण्णो, एत्थ एव्व जामादुओ आणीदव्वो त्ति। (तत्र किल भट्टिन्या भणितं-बाला खलु मे दुहिता, न शक्नोम्येकमपि
pasaṇṇo, ettha evva jāmāduo āṇīdavvo tti| (tatra kila bhaṭṭinyā bhaṇitaṃ-bālā khalu me duhitā, na śaknomyekamapi
दिवसमपश्यन्ती जीवितुम्। यदि मे महाराजः प्रसन्नः, अत्रैव जामाता नेतव्य इति।)
divasamapaśyantī jīvitum| yadi me mahārājaḥ prasannaḥ, atraiva jāmātā netavya iti|)
मागधिका - तदो तं पि किळ अणुमदं महाराएण। अज्ज णक्खत्तं सोभणं त्ति तेण अ दूदेण अमच्चो अय्यभूदिओ पत्थिदो। (ततस्तदपि
māgadhikā - tado taṃ pi kiḻa aṇumadaṃ mahārāeṇa| ajja ṇakkhattaṃ sobhaṇaṃ tti teṇa a dūdeṇa amacco ayyabhūdio patthido| (tatastadapi
किलानुमतं महाराजेन। अद्य नक्षत्रं शोभनमिति तेन च दूतेनामात्य आर्यभूतिकः प्रस्थितः।)
kilānumataṃ mahārājena| adya nakṣatraṃ śobhanamiti tena ca dūtenāmātya āryabhūtikaḥ prasthitaḥ|)
कुरङ्गी - (स्वागतम्) हन्त काळन्तरिदं कय्यं। (हन्त कालान्तरितं कार्यम्।)
kuraṅgī - (svāgatam) hanta kāḻantaridaṃ kayyaṃ| (hanta kālāntaritaṃ kāryam|)
विलासिनी - पिअं भट्टिदारिआए रूवजोव्वणं सफळं संवुत्तं त्ति। (प्रियं भर्तृदारिकाया रूपयौवनं सफलं संवृत्तमिति।)
vilāsinī - piaṃ bhaṭṭidāriāe rūvajovvaṇaṃ saphaḻaṃ saṃvuttaṃ tti| (priyaṃ bhartṛdārikāyā rūpayauvanaṃ saphalaṃ saṃvṛttamiti|)
नलिनिका - भणिदं हि मम मादाए-गच्छ एदं वुत्तन्तं भट्टिदारिआए कहेहि। पिअणिवेदिअमाणाणि पिआणि पिअदराणि होन्ति। अह अ सा वि
nalinikā - bhaṇidaṃ hi mama mādāe-gaccha edaṃ vuttantaṃ bhaṭṭidāriāe kahehi| piaṇivediamāṇāṇi piāṇi piadarāṇi honti| aha a sā vi
मं पेक्खन्ती सव्वं विस्सत्थं ण भणादि। अहम्पि काले पस्सदो पभवामि त्ति। जाव भट्टिदारिआए पिअं णिवेदेमि। (परिक्रामति)
maṃ pekkhantī savvaṃ vissatthaṃ ṇa bhaṇādi| ahampi kāle passado pabhavāmi tti| jāva bhaṭṭidāriāe piaṃ ṇivedemi| (parikrāmati)
(भणितं हि मम मात्रा-गच्छैतं वृत्तान्तं भर्तृदृरिकायै कथय। प्रियनिवेद्यमानानि प्रियाणि प्रियतराणि भवन्ति। अथ च सापि मां
(bhaṇitaṃ hi mama mātrā-gacchaitaṃ vṛttāntaṃ bhartṛdṛrikāyai kathaya| priyanivedyamānāni priyāṇi priyatarāṇi bhavanti| atha ca sāpi māṃ
पश्यन्ती सर्वं विश्वस्तं न भवति। अहमपि काले पाश्र्वतः प्रभवामीति यावद् भर्तृदारिकायै प्रियं निवेदयामि।)
paśyantī sarvaṃ viśvastaṃ na bhavati| ahamapi kāle pāśrvataḥ prabhavāmīti yāvad bhartṛdārikāyai priyaṃ nivedayāmi|)
कुरङ्गी - कोणुखु अभूदपूव्वो रोओ चिन्तिअमाणो मं उम्मादेदि। सुमणावण्णअं णेच्छदि। ण तुस्सदि गोट्ठीए। इदं एत्थ दारुणं मणोहरं च।
kuraṅgī - koṇukhu abhūdapūvvo roo cintiamāṇo maṃ ummādedi| sumaṇāvaṇṇaaṃ ṇecchadi| ṇa tussadi goṭṭhīe| idaṃ ettha dāruṇaṃ maṇoharaṃ ca|
(को नु खल्वभूतपूर्वो रोगश्चिन्त्यमानो मामुन्मादयति। सुमनोवर्णकं नेच्छति। न तुष्यति गोष्ठ्या। इदमत्र दारुणं मनोहरं च।
(ko nu khalvabhūtapūrvo rogaścintyamāno māmunmādayati| sumanovarṇakaṃ necchati| na tuṣyati goṣṭhyā| idamatra dāruṇaṃ manoharaṃ ca|
मागधिका - भट्टिदारिए! माअधिआ खु अहं। (भर्तृदृरिके! मागधिका खल्वहम्।)
māgadhikā - bhaṭṭidārie! māadhiā khu ahaṃ| (bhartṛdṛrike! māgadhikā khalvaham|)
विलासिनी - भट्टिदारिए! विलासिणी खु अहं। (भर्तृदृारिके! विलासनी खल्वहम्।)
vilāsinī - bhaṭṭidārie! vilāsiṇī khu ahaṃ| (bhartṛdṛाrike! vilāsanī khalvaham|)
नलिनिका - (उपगम्य) भट्टिदारिए! अहं णळिणिआ। सोवाणसद्देण खु भट्टिदारिआए विञ्ञादं। भट्टिदारिए! भट्टिणी भणादि। (भर्तृदारिके!
nalinikā - (upagamya) bhaṭṭidārie! ahaṃ ṇaḻiṇiā| sovāṇasaddeṇa khu bhaṭṭidāriāe viññādaṃ| bhaṭṭidārie! bhaṭṭiṇī bhaṇādi| (bhartṛdārike!
अहं नलिनिका। सोपानशब्देन खलु भर्तृदारिकाया विज्ञातम्। भर्तृदारिके! भट्टिनी भणति।)
ahaṃ nalinikā| sopānaśabdena khalu bhartṛdārikāyā vijñātam| bhartṛdārike! bhaṭṭinī bhaṇati|)
कुरङ्गी - हं हीणं चारित्तं। (हं हीनं चारित्रम्।)
kuraṅgī - haṃ hīṇaṃ cārittaṃ| (haṃ hīnaṃ cāritram|)
नलिनिका - णं सम्भावणीओ एसो। णं सो एव सो। (ननु सम्भावनीय एषः। ननु स एव सः।)
nalinikā - ṇaṃ sambhāvaṇīo eso| ṇaṃ so eva so| (nanu sambhāvanīya eṣaḥ| nanu sa eva saḥ|)
कुरङ्गी - णळिणिए! संवाहेहि मं। (नलिनिके! संवाहय माम्।)
kuraṅgī - ṇaḻiṇie! saṃvāhehi maṃ| (nalinike! saṃvāhaya mām|)
नलिनिका - जं भट्टिदारिआ आणवेदि। (यद् भर्तृदारिकाज्ञापयति)
nalinikā - jaṃ bhaṭṭidāriā āṇavedi| (yad bhartṛdārikājñāpayati)
विलासनी - णळिणिए! विवाहो कदा भविस्सिदि। (नलिनिके! विवाहः कदा भविष्यति।)
vilāsanī - ṇaḻiṇie! vivāho kadā bhavissidi| (nalinike! vivāhaḥ kadā bhaviṣyati|)
राजपुरुषाः! अमात्यः प्रस्थित इति कश्चिदमात्यभृत्यः कन्यापुररक्षणार्थ नाभ्यागतः। तद् यथेष्टं भवतु। तावदहं श्वो राज्ञो निवेदयिष्यामि।
rājapuruṣāḥ! amātyaḥ prasthita iti kaścidamātyabhṛtyaḥ kanyāpurarakṣaṇārtha nābhyāgataḥ| tad yatheṣṭaṃ bhavatu| tāvadahaṃ śvo rājño nivedayiṣyāmi|
विलासिनी - हळा णळिणिए! किं भणिदं। (हला नलिनिके! किं भणितम्।)
vilāsinī - haḻā ṇaḻiṇie! kiṃ bhaṇidaṃ| (halā nalinike! kiṃ bhaṇitam|)
नलिनिका - जदा सो भट्टिदारओ पविसदि, तदा होदि विवाहो (यदा स भर्तृदारकः प्रविशति, तदा भवति विवाहः।)
nalinikā - jadā so bhaṭṭidārao pavisadi, tadā hodi vivāho (yadā sa bhartṛdārakaḥ praviśati, tadā bhavati vivāhaḥ|)
विलासिनी - अविग्धेण पविसदु। (अविध्नेन प्रविशतु।)
vilāsinī - avigdheṇa pavisadu| (avidhnena praviśatu|)
मागदिका - हळा! एहि चउस्साळे उपविसामो। (हळा! एहि चतुःशाले उपविशामः।)
māgadikā - haḻā! ehi caussāḻe upavisāmo| (haḻā! ehi catuḥśāle upaviśāmaḥ|)
विलासिनी - एवं होदु। गदण्पाओ पओसो। आरूढा जोह्णा। (एवं भवतु। गतप्रायः प्रदोषः। आरूढा ज्योत्सना।)
vilāsinī - evaṃ hodu| gadaṇpāo paoso| ārūḍhā johṇā| (evaṃ bhavatu| gataprāyaḥ pradoṣaḥ| ārūḍhā jyotsanā|)
नलिनिका - हळा! मम वि अत्थरं अत्थरेहि। (हळा! ममाप्यास्तरमास्तृणु)
nalinikā - haḻā! mama vi attharaṃ attharehi| (haḻā! mamāpyāstaramāstṛṇu)
मागधिका - अत्थि अवआसो। सेवेहि भट्टिदारिअं, जाव णिद्दं ळभदि। (अस्त्यवकाशः। सेवस्व भर्तृदारिकां, यावन्निद्रां लभते।)
māgadhikā - atthi avaāso| sevehi bhaṭṭidāriaṃ, jāva ṇiddaṃ ḻabhadi| (astyavakāśaḥ| sevasva bhartṛdārikāṃ, yāvannidrāṃ labhate|)
(ततः प्रविशति खङ्गहस्तश्चोरवेषेण रज्जुहस्तोऽविमारकः)
(tataḥ praviśati khaṅgahastaścoraveṣeṇa rajjuhasto'vimārakaḥ)
अविमारकः - (सविमर्शम्) भोः! कष्टं तारुण्यं नाम। कुतः,
avimārakaḥ - (savimarśam) bhoḥ! kaṣṭaṃ tāruṇyaṃ nāma| kutaḥ,
गर्भस्था इव मोहमभ्युपगताः सर्वाः प्रजा निद्रया
garbhasthā iva mohamabhyupagatāḥ sarvāḥ prajā nidrayā
प्रासादाः सुखसुप्तनीरवजना ध्यानं प्रविष्टा इव।
prāsādāḥ sukhasuptanīravajanā dhyānaṃ praviṣṭā iva|
प्रग्रस्ता इव सञ्चितेन तमसा स्पर्शानुमेया नगा20
pragrastā iva sañcitena tamasā sparśānumeyā nagā20
अन्तर्धानमिवोपयाति सकलं प्रच्छन्नरूपं जगत्॥ 3 ॥
antardhānamivopayāti sakalaṃ pracchannarūpaṃ jagat|| 3 ||
(परिक्रम्य कर्णे दत्त्वा) अये गान्धर्वध्वनिरिव श्रूयते। को नु खल्वयं सर्वकालसुखी पुरुषः कान्तया सह गान्धर्वमनुभवति। व्यक्तं
(parikramya karṇe dattvā) aye gāndharvadhvaniriva śrūyate| ko nu khalvayaṃ sarvakālasukhī puruṣaḥ kāntayā saha gāndharvamanubhavati| vyaktaṃ
(परिक्रम्यावलोक्य) ह ह ह अयमपरः कः क्रुद्धां कान्तां प्रसादयति।
(parikramyāvalokya) ha ha ha ayamaparaḥ kaḥ kruddhāṃ kāntāṃ prasādayati|
महान् रवलवस्यापराधः। येनेयमस्यां वेलायामपि न प्रसीदति।
mahān ravalavasyāparādhaḥ| yeneyamasyāṃ velāyāmapi na prasīdati|
अथवा प्रसन्ना रवल्वियं व्यपदेशमिच्छति। कुतः -
athavā prasannā ravalviyaṃ vyapadeśamicchati| kutaḥ -
को नु खल्वयं पक्षी भैरवस्वरः। आ उलूकः खल्वयम्। कथं हसितमनेन। उलूकस्वरश्रवणभीतया कान्तया परिष्वक्तः खल्वयं
ko nu khalvayaṃ pakṣī bhairavasvaraḥ| ā ulūkaḥ khalvayam| kathaṃ hasitamanena| ulūkasvaraśravaṇabhītayā kāntayā pariṣvaktaḥ khalvayaṃ
तपस्वी। सदृशं वयसः। किं परव्यापारवीक्षणम्। साधयामस्तावत्। (परिक्रम्य) को नु खल्वयमस्मिन् नगरापणालिन्दे सशङ्कितमतिस्निग्धं
tapasvī| sadṛśaṃ vayasaḥ| kiṃ paravyāpāravīkṣaṇam| sādhayāmastāvat| (parikramya) ko nu khalvayamasmin nagarāpaṇālinde saśaṅkitamatisnigdhaṃ
(परिक्रम्य) अये ज्योत्स्ना। नैषा ज्योत्स्ना, उभयपङ्क्तिगतानां प्रासादानां गवाक्षान्तरगता दीपप्रभैषा। इह खलु प्रयत्नादात्मा
(parikramya) aye jyotsnā| naiṣā jyotsnā, ubhayapaṅktigatānāṃ prāsādānāṃ gavākṣāntaragatā dīpaprabhaiṣā| iha khalu prayatnādātmā
हन्त परिहरिष्याम्येनम्। (एकान्ते स्थितः) गतो नृशंसः। वयमपि तावत् प्रतिष्ठामहे। (परिक्रम्य) अये रक्षिणः खल्वेते। किन्नु
hanta parihariṣyāmyenam| (ekānte sthitaḥ) gato nṛśaṃsaḥ| vayamapi tāvat pratiṣṭhāmahe| (parikramya) aye rakṣiṇaḥ khalvete| kinnu
खल्विदानीं करिष्ये। भवतु दृष्टम्। इमां श्रृङ्गाटकस्थां विटसभां प्रविशामि। (विलङ्घ्य स्थित्वा)21
khalvidānīṃ kariṣye| bhavatu dṛṣṭam| imāṃ śrṛṅgāṭakasthāṃ viṭasabhāṃ praviśāmi| (vilaṅghya sthitvā)21
एतद् राजकुलम्। अहो स्थिरत्वमुच्छ्रितत्वं प्राकारस्य। इह खलु प्रयुज्यते पुरुषाणां कक्ष्याबन्धः। अथवा प्रविष्ट एवाहं चिन्तयितव्यः
etad rājakulam| aho sthiratvamucchritatvaṃ prākārasya| iha khalu prayujyate puruṣāṇāṃ kakṣyābandhaḥ| athavā praviṣṭa evāhaṃ cintayitavyaḥ
यदि स्थिराः कपिशीर्षकाः। इह स्थित्वा रज्जुं प्रक्षिपामि। नमः प्रजापतये। नमः सर्वसिद्धेभ्यः। प्रसीदन्तु बलिशम्बरमहाकालाः।
yadi sthirāḥ kapiśīrṣakāḥ| iha sthitvā rajjuṃ prakṣipāmi| namaḥ prajāpataye| namaḥ sarvasiddhebhyaḥ| prasīdantu baliśambaramahākālāḥ|
विजृम्भतां रात्रिः। वर्धतां निद्रा। अनुमन्यतां पद्मा। लयं गताः सर्वविघ्ना भवन्तु। हताः परिपन्थिका भवन्तु। जयतु भगवती
vijṛmbhatāṃ rātriḥ| vardhatāṃ nidrā| anumanyatāṃ padmā| layaṃ gatāḥ sarvavighnā bhavantu| hatāḥ paripanthikā bhavantu| jayatu bhagavatī
कात्यायनी। (रज्जुं क्षिप्त्वा) हन्त बद्धः कर्कटकरज्ज्वा कपिशीर्षकः । अहो भवितव्यस्य प्रभावः। एकनैव क्षेपेण सुसंसक्तां रज्जुं
kātyāyanī| (rajjuṃ kṣiptvā) hanta baddhaḥ karkaṭakarajjvā kapiśīrṣakaḥ | aho bhavitavyasya prabhāvaḥ| ekanaiva kṣepeṇa susaṃsaktāṃ rajjuṃ
कार्यसिद्धिमिव पश्यामि। अहो बलवान् हि भगवान् प्रजापतिः। कुतः,
kāryasiddhimiva paśyāmi| aho balavān hi bhagavān prajāpatiḥ| kutaḥ,
भवतु रज्जुमवलम्ब्यारोहामि। (आरुह्य दृष्ट्वा) अहो राजकुंलस्य श्रीः।
bhavatu rajjumavalambyārohāmi| (āruhya dṛṣṭvā) aho rājakuṃlasya śrīḥ|
इह तु न स्थातव्यम्। अट्टालप्रतोलीन्द्रपथेभ्यः सर्वविघ्ना भवन्ति। भवतु अनयैव रज्ज्वावतरिष्यामि। (अवतीर्य) क्व नु
iha tu na sthātavyam| aṭṭālapratolīndrapathebhyaḥ sarvavighnā bhavanti| bhavatu anayaiva rajjvāvatariṣyāmi| (avatīrya) kva nu
खल्विदानीं रज्जुं प्रच्छादयामि। (विचिन्त्य) भवतु दृष्टम्। अस्यां हस्तिशालायां पाशं छित्वा क्षिपामि। (प्रक्षिपति। परिक्रम्य)
khalvidānīṃ rajjuṃ pracchādayāmi| (vicintya) bhavatu dṛṣṭam| asyāṃ hastiśālāyāṃ pāśaṃ chitvā kṣipāmi| (prakṣipati| parikramya)
चिराद् रात्रौ शान्तं सह कमलषण्डैर्नृपगृहम्॥ 14 ॥
cirād rātrau śāntaṃ saha kamalaṣaṇḍairnṛpagṛham|| 14 ||
यास्यामि। एष तयोक्तो मर्गः। इयं मन्दाकिनी। असौ दारुपर्वतकः। इयमुपस्थानसभा। अये अयं कन्यापुरप्रासादः। एष तु
yāsyāmi| eṣa tayokto margaḥ| iyaṃ mandākinī| asau dāruparvatakaḥ| iyamupasthānasabhā| aye ayaṃ kanyāpuraprāsādaḥ| eṣa tu
काष्टकर्मबहुलतया समासन्नजालत्वाच्च सुखमारोढुम्। अथवा दुरारोहश्चेत्,
kāṣṭakarmabahulatayā samāsannajālatvācca sukhamāroḍhum| athavā durārohaścet,
भवत्वारोहामि। (आरुह्य) इदं तयोक्तं जालयन्त्रम्। (विघाट्य प्रविश्यावलोक्य च) साधु कुन्तिभोज! साधु। उत्प्रहसित इव
bhavatvārohāmi| (āruhya) idaṃ tayoktaṃ jālayantram| (vighāṭya praviśyāvalokya ca) sādhu kuntibhoja! sādhu| utprahasita iva
अलं रौद्रवेषेण। (चोरवेषमपनीय कक्ष्याबन्धं विमुञ्चति)
alaṃ raudraveṣeṇa| (coraveṣamapanīya kakṣyābandhaṃ vimuñcati)
नलिनिका - को णु खु वुत्तन्तो भट्टिदारअस्स। भट्टिदारिआ वि अवत्थादुळ्ळहं णिद्दं ळभदि अज्ज उ मम पिओ आअच्छदि त्ति सुदमत्तेण
nalinikā - ko ṇu khu vuttanto bhaṭṭidāraassa| bhaṭṭidāriā vi avatthāduḻḻahaṃ ṇiddaṃ ḻabhadi ajja u mama pio āacchadi tti sudamatteṇa
एव। (को नु खलु वृत्तान्तो भर्तृदारकस्य। भर्तृदारिकाप्यवस्थादुर्लभां निद्रां लभत अद्य तु मम प्रिय आगच्छतीति श्रुतमात्रेणैव।)
eva| (ko nu khalu vṛttānto bhartṛdārakasya| bhartṛdārikāpyavasthādurlabhāṃ nidrāṃ labhata adya tu mama priya āgacchatīti śrutamātreṇaiva|)
अविमारकः - (श्रुत्वा सहसोपसृत्य) भवति! अयं मे वृत्तान्तः।
avimārakaḥ - (śrutvā sahasopasṛtya) bhavati! ayaṃ me vṛttāntaḥ|
नलिनिका - (विलोक्य सहर्षम्) साअदं भट्टिदारअस्स। (स्वगतं भर्तृदारकस्य।)
nalinikā - (vilokya saharṣam) sāadaṃ bhaṭṭidāraassa| (svagataṃ bhartṛdārakasya|)
अविमारकः - (दृष्ट्वा सानन्दम्) इयमियं सा। यत्र मम,
avimārakaḥ - (dṛṣṭvā sānandam) iyamiyaṃ sā| yatra mama,
नलिनिका - (आत्मगतम्) एसो खु भअवं कामदेवो ओधो विअ उभअपक्खं पीडेइ। (प्रकाशम्) भट्टिदारअ! अळङ्करीअदु सअणअळं।
nalinikā - (ātmagatam) eso khu bhaavaṃ kāmadevo odho via ubhaapakkhaṃ pīḍei| (prakāśam) bhaṭṭidāraa! aḻaṅkarīadu saaṇaaḻaṃ|
(एष खलु भगवान् कामदेव ओघ इवोभयपक्षं पीडयति। भर्तृदारक! अलङ्क्रियतां शयनतलम्।)
(eṣa khalu bhagavān kāmadeva ogha ivobhayapakṣaṃ pīḍayati| bhartṛdāraka! alaṅkriyatāṃ śayanatalam|)
नलिनिका - भट्टिदारअ! किं ओबोधेमि भट्टिदारिअं। (भर्तृदारक! किमवबोधयामि भर्तृदारिकाम्।)
nalinikā - bhaṭṭidāraa! kiṃ obodhemi bhaṭṭidāriaṃ| (bhartṛdāraka! kimavabodhayāmi bhartṛdārikām|)
Open in the reading appपठन ऐप में खोलेंContentsविषय-सूचीBack to the Libraryग्रन्थालय पर लौटें