Skip to contentसामग्री पर जाएँ
संस्कृत विद्याSanskrit Vidya

अवदानशतक ९

Avadānaśataka, chapter 9 (AvŚat, 10)Avadānaśataka, अध्याय 9 (AvŚat, 10)

बुद्धो भगवान् सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो राजभी राजमात्रैर् धनिभिः पौरैः श्रेष्ठिभिः सार्थवाहैर् देवैर् नागैर् यक्षैर् असुरैर् गरुडैः किन्नरैर् महोरगैर् इति देवनागयक्षासुरगरुडकिन्नरमहोरगाभ्यर्चितो बुद्धो भगवान् ज्ञातो महापुण्यो लाभी चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्काराणां सश्रावकसंघः श्रावस्त्यां विहरति जेतवने ऽनाथपिण्डदस्यारामे

buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme

तेन खलु समयेन राजा प्रसेनजित् कौशलो राजा च अजातशत्रुः उभाव् अप्य् एतौ परस्परं विरुद्धौ बभूवतुः

tena khalu samayena rājā prasenajit kauśalo rājā ca ajātaśatruḥ ubhāv apy etau parasparaṃ viruddhau babhūvatuḥ

अथ राजा अजातशत्रुश् चतुरङ्गबलकायं संनह्य हस्तिकायम् अश्वकायं रथकायं पत्तिकायं राजानं प्रसेनजितं कौशलम् अभिनिर्यातो युद्धाय ॥ १ ॥

atha rājā ajātaśatruś caturaṅgabalakāyaṃ saṃnahya hastikāyam aśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalam abhiniryāto yuddhāya

१

अनार्षFor reference only. Not recommended as a model for Sanskrit as Deva Bhāṣā.केवल सन्दर्भ हेतु। देववाणी संस्कृत के आदर्श के रूप में इसकी अनुशंसा नहीं है।

अश्रौषीद् राजा प्रसेनजित् कौशलः राजा अजातशत्रुश् चतुरङ्गबलकायं संनह्य हस्तिकायम् अश्वकायं रथकायं पत्तिकायं च अभिनिर्यातो युद्धायेति

aśrauṣīd rājā prasenajit kauśalaḥ rājā ajātaśatruś caturaṅgabalakāyaṃ saṃnahya hastikāyam aśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ ca abhiniryāto yuddhāyeti

श्रुत्वा च चतुरङ्गबलकायं संनह्य हस्तिकायम् अश्वकायं रथकायं पत्तिकायं राजानम् अजातशत्रुं प्रत्यभिनिर्यातो युद्धाय

śrutvā ca caturaṅgabalakāyaṃ saṃnahya hastikāyam aśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ rājānam ajātaśatruṃ pratyabhiniryāto yuddhāya

अथ राज्ञा अजातशत्रुणा राज्ञः प्रसेनजितः कौशलस्य सर्वो हस्तिकायः पर्यस्तः अश्वकायो रथकायः पत्तिकायः पर्यस्तः

atha rājñā ajātaśatruṇā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya sarvo hastikāyaḥ paryastaḥ aśvakāyo rathakāyaḥ pattikāyaḥ paryastaḥ

राजा प्रसेनजित् कौशलो जितो भीतो भग्नः पराजितः परापृष्ठीकृत एकरथेन श्रावस्तीं प्रविष्टः

rājā prasenajit kauśalo jito bhīto bhagnaḥ parājitaḥ parāpṛṣṭhīkṛta ekarathena śrāvastīṃ praviṣṭaḥ

एवं यावत् त्रिर् अपि ॥ २ ॥

evaṃ yāvat trir api

२

अथ राजा प्रसेनजित् कौशलः शोकागारं प्रविश्य करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितः

atha rājā prasenajit kauśalaḥ śokāgāraṃ praviśya kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ

तत्र च श्रावस्त्याम् अन्यतमः श्रेष्ठी आढ्यो महाधनो महाभोगो विस्तीर्णविशालपरिग्रहो वैश्रवणधनसमुदितो वैश्रवणधनप्रतिस्पर्धी

tatra ca śrāvastyām anyatamaḥ śreṣṭhī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī

तेन श्रुतं यथा राजा प्रसेनजित् कौशलो जितो भग्नः परापृष्ठीकृतः एकरथेनेह प्रविष्ट इति

tena śrutaṃ yathā rājā prasenajit kauśalo jito bhagnaḥ parāpṛṣṭhīkṛtaḥ ekaratheneha praviṣṭa iti

श्रुत्वा च पुनर् येन राजा प्रसेनजित् कौशलस् तेनोपसंक्रान्तः

śrutvā ca punar yena rājā prasenajit kauśalas tenopasaṃkrāntaḥ

उपसंक्रम्य राजानं प्रसेनजितं कौशलं जयेनायुषा च वर्धयित्वा च किमर्थं देव शोकः क्रियते अहं देवस्य तावत् सुवर्णम् अनुप्रयच्छामि येन देवः पुनर् अपि यथेष्टप्रचारणं करिष्यतीति

upasaṃkramya rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ jayenāyuṣā ca vardhayitvā ca kimarthaṃ deva śokaḥ kriyate ahaṃ devasya tāvat suvarṇam anuprayacchāmi yena devaḥ punar api yatheṣṭapracāraṇaṃ kariṣyatīti

तेन तस्य महान् सुवर्णराशिः कृतः यत्रोपविष्टः पुरुष उत्थितं पुरुषं न पश्यति उत्थितो वा उपविष्टम् ॥ ३ ॥

tena tasya mahān suvarṇarāśiḥ kṛtaḥ yatropaviṣṭaḥ puruṣa utthitaṃ puruṣaṃ na paśyati utthito vā upaviṣṭam

३

अथ राज्ञा प्रसेनजित्कौशल्येन स्वविषये चरपुरुषाः समन्तत उत्सृष्टाः शृणुत जनप्रवादान् इति

atha rājñā prasenajitkauśalyena svaviṣaye carapuruṣāḥ samantata utsṛṣṭāḥ śṛṇuta janapravādān iti

यावज् जेतवने द्वौ मल्लाव् अन्योन्यं संजल्पं कुरुतः अस्ति केसरी नाम संग्रामः

yāvaj jetavane dvau mallāv anyonyaṃ saṃjalpaṃ kurutaḥ asti kesarī nāma saṃgrāmaḥ

तत्र ये कातराः पुरुषास् ते संग्रामशिरसि स्थाप्यन्ते ये मध्यास् ते मध्ये ये उत्कृष्टाः शूरपुरुषास् ते पृष्ठत इति

tatra ye kātarāḥ puruṣās te saṃgrāmaśirasi sthāpyante ye madhyās te madhye ye utkṛṣṭāḥ śūrapuruṣās te pṛṣṭhata iti

ततस् ते राज्ञे इति वेदितवन्तः

tatas te rājñe iti veditavantaḥ

श्रुत्वा च राजा प्रसेनजित् कौशलस् तथा चतुरङ्गबलकायं संनाह्य हस्तिकायम् अश्वकायं रथकायं पत्तिकायं च राजानम् अजातशत्रुम् अभिनिर्यातो युद्धाय

śrutvā ca rājā prasenajit kauśalas tathā caturaṅgabalakāyaṃ saṃnāhya hastikāyam aśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ ca rājānam ajātaśatrum abhiniryāto yuddhāya

ततो राज्ञा प्रसेनजिता कौशलेन राज्ञो ऽजातशत्रोर् वैदेहीपुत्रस्य सर्वो हस्तिकायः पर्यस्तः अश्वकायो रथकायः पत्तिकायः पर्यस्तः

tato rājñā prasenajitā kauśalena rājño 'jātaśatror vaidehīputrasya sarvo hastikāyaḥ paryastaḥ aśvakāyo rathakāyaḥ pattikāyaḥ paryastaḥ

राजानम् अप्य् अजातशत्रुं वैदेहीपुत्रं जितं भीतभग्नपराजितं परापृष्ठीकृतं जीवग्राहं गृहीत्वा एकरथे ऽभिरोप्य येन भगवांस् तेनोपसंक्रान्तः

rājānam apy ajātaśatruṃ vaidehīputraṃ jitaṃ bhītabhagnaparājitaṃ parāpṛṣṭhīkṛtaṃ jīvagrāhaṃ gṛhītvā ekarathe 'bhiropya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ

उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते निषीदति

upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣīdati

एकान्तनिषण्णो राजा प्रसेनजित्कौशलो भगवन्तम् इत्य् अवोचत् अयं हि भदन्त राजा अजातशत्रुर् दीर्घरात्रम् अवैरस्य मे वैरी असपत्नस्य सपत्नः

ekāntaniṣaṇṇo rājā prasenajitkauśalo bhagavantam ity avocat ayaṃ hi bhadanta rājā ajātaśatrur dīrgharātram avairasya me vairī asapatnasya sapatnaḥ

न चेच्छाम्य् एनं जीविताद् व्यपरोपयितुम् यस्माद् वयस्यपुत्रो ऽयं भवति

na cecchāmy enaṃ jīvitād vyaparopayitum yasmād vayasyaputro 'yaṃ bhavati

मुञ्चाम्य् एनम् इति

muñcāmy enam iti

मुञ्च महाराजेत्य् उक्त्वा भगवांस्तस्यां वेलायां गाथां भाषते

muñca mahārājety uktvā bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate

जयो वैरं प्रसवति दुःखं शेते पराजितः

jayo vairaṃ prasavati duḥkhaṃ śete parājitaḥ

उपशान्तः सुखं शेते हित्वा जयपराजयम् ॥ ४ ॥

upaśāntaḥ sukhaṃ śete hitvā jayaparājayam

४

अथ राज्ञः प्रसेनजितः कौशलस्यैतद् अभवत् यन् मया राज्यं प्रतिलब्धम् तद् अस्य श्रेष्ठिनः प्रसादात्

atha rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyaitad abhavat yan mayā rājyaṃ pratilabdham tad asya śreṣṭhinaḥ prasādāt

यन्न्वहम् एनं वरेण प्रवारयेयम् इति

yannvaham enaṃ vareṇa pravārayeyam iti

अथ राजा प्रसेनजित् कौशलस् तं श्रेष्ठिनं वरेण प्रवारयति

atha rājā prasenajit kauśalas taṃ śreṣṭhinaṃ vareṇa pravārayati

स कथयति आकाङ्क्षामि वरम् सप्ताहं मे यथाभिरुचितं राज्यम् अनुप्रयच्छतेति

sa kathayati ākāṅkṣāmi varam saptāhaṃ me yathābhirucitaṃ rājyam anuprayacchateti

ततो राज्ञा सर्वविजिते घण्टावघोषणं कारितम् दत्तं मे श्रेष्ठिने सप्ताहम् एकं राज्यम् इति

tato rājñā sarvavijite ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam dattaṃ me śreṣṭhine saptāham ekaṃ rājyam iti

यावत् तेन श्रेष्ठिना बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघः सप्ताहं भक्तेनोपनिमन्त्रितः राजा च प्रसेनजित् सपरिवारः

yāvat tena śreṣṭhinā buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ saptāhaṃ bhaktenopanimantritaḥ rājā ca prasenajit saparivāraḥ

यावन्तश् च काशिकोशलेषु जनकायाः प्रतिवसन्ति तेषां दूतसंप्रेषणं कृतम् सप्ताहं यूयं सकला यथेष्टचारिणः सुखस्पर्शं विहरत

yāvantaś ca kāśikośaleṣu janakāyāḥ prativasanti teṣāṃ dūtasaṃpreṣaṇaṃ kṛtam saptāhaṃ yūyaṃ sakalā yatheṣṭacāriṇaḥ sukhasparśaṃ viharata

किंचिद् आगत्य बुद्धं शरणं गच्छत धर्मं च भिक्षुसंघं च

kiṃcid āgatya buddhaṃ śaraṇaṃ gacchata dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca

मामकं च भोजनं भुञ्जानास् तथागतं पर्युपासध्वम् इति

māmakaṃ ca bhojanaṃ bhuñjānās tathāgataṃ paryupāsadhvam iti

तेन सप्ताहं भगवान् सश्रावकसंघो महता सत्कारेण सत्कृतः बहूनि च प्राणिशतसहस्राणि कुशले नियोजितानि

tena saptāhaṃ bhagavān saśrāvakasaṃgho mahatā satkāreṇa satkṛtaḥ bahūni ca prāṇiśatasahasrāṇi kuśale niyojitāni

सप्ताहस्यात्ययेन भगवतः पादयोर् निपत्य चेतनां पुष्णाति प्रणिधिं च चकार अनेनाहं कुशलमूलेन चित्तोत्पादेन देयधर्मपरित्यागेन च अन्धे लोके अनायके अपरिणायके बुद्धो भूयासम् अतीर्णानां सत्त्वानां तारयिता अमुक्तानां मोचयिता अनाश्वस्तानाम् आश्वासयिता अपरिनिर्वृतानां परिनिर्वापयितेति ॥ ५ ॥

saptāhasyātyayena bhagavataḥ pādayor nipatya cetanāṃ puṣṇāti praṇidhiṃ ca cakāra anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca andhe loke anāyake apariṇāyake buddho bhūyāsam atīrṇānāṃ sattvānāṃ tārayitā amuktānāṃ mocayitā anāśvastānām āśvāsayitā aparinirvṛtānāṃ parinirvāpayiteti

५

अथ भगवांस् तस्य श्रेष्ठिनो हेतुपरंपरां कर्मपरंपरां च ज्ञात्वा स्मितं प्राविरकार्षीत्

atha bhagavāṃs tasya śreṣṭhino hetuparaṃparāṃ karmaparaṃparāṃ ca jñātvā smitaṃ prāvirakārṣīt

धर्मता खलु यस्मिन् समये बुद्धा भगवन्तः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति तस्मिन् समये नीलपीतलोहितावदाता अर्चिषो मुखान् निश्चार्य काश्चिद् अधस्ताद् गच्छन्ति काश्चिद् उपरिष्टाद् गच्छन्ति

dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo mukhān niścārya kāścid adhastād gacchanti kāścid upariṣṭād gacchanti

या अधस्ताद् गच्छन्ति ताः संजीवं कालसूत्रं संघातं रौरवं महारौरवं तपनं प्रतापनम् अवीचिम् अर्बुदं निरर्बुदं अटटं हहवं हुहुवम् उत्पलं पद्मं महापद्मं नरकान् गत्वा ये उष्णनरकास् तेषु शीतीभूता निपतन्ति ये शीतनरकास् तेषूष्णीभूता निपतन्ति

yā adhastād gacchanti tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanam avīcim arbudaṃ nirarbudaṃ aṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvam utpalaṃ padmaṃ mahāpadmaṃ narakān gatvā ye uṣṇanarakās teṣu śītībhūtā nipatanti ye śītanarakās teṣūṣṇībhūtā nipatanti

तेन तेषां सत्त्वानां कारणाविशेषाः प्रतिप्रस्रभ्यन्ते

tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante

तेषाम् एवं भवति किं नु वयं भवन्त इतश् च्युताः आहोस्विद् अन्यत्रोपपन्ना इति

teṣām evaṃ bhavati kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaś cyutāḥ āhosvid anyatropapannā iti

तेषां प्रसादसंजननार्थं भगवान् निर्मितं विसर्जयति

teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati

तेषां निर्मितं दृष्ट्वैवं भवति न ह्य् एव वयं भवन्त इतश् च्युता नाप्य् अन्यत्रोपपन्नाः

teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati na hy eva vayaṃ bhavanta itaś cyutā nāpy anyatropapannāḥ

अपि त्व् अयम् अपूर्वदर्शनः सत्त्वः अस्यानुभावेनास्माकं कारणाविशेषाः प्रतिप्रस्रब्धा इति

api tv ayam apūrvadarśanaḥ sattvaḥ asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti

ते निर्मिते चित्तम् अभिप्रसाद्य तन् नरकवेदनीयं कर्म क्षपयित्वा देवमनुष्येषु प्रतिसन्धिं गृह्णन्ति यत्र सत्यानां भाजनभूता भवन्ति

te nirmite cittam abhiprasādya tan narakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisandhiṃ gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti

या उपरिष्टाद् गच्छन्ति ताश् चातुर्महाराजिकांस् त्रयस्त्रिंशान् यामांस् तुषितान् निर्माणरतीन् परनिर्मितवशवर्तिनो ब्रह्मकायिकान् ब्रह्मपुरोहितान् महाब्रह्मणः परीत्ताभान् अप्रमाणाभान् आभास्वरान् परीत्तशुभान् अप्रमाणशुभाञ् शुभकृत्स्नान् अनभ्रकान् पुण्यप्रसवान् बृहत्फलान् अबृहान् अतपान् सुदृशान् सुदर्शनान् अकनिष्ठान् देवान् गत्वा अनित्यं दुःखं शून्यम् अनात्मेत्य् उद्घोषयन्ति गाथाद्वयं च भाषन्ते

yā upariṣṭād gacchanti tāś cāturmahārājikāṃs trayastriṃśān yāmāṃs tuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhān apramāṇābhān ābhāsvarān parīttaśubhān apramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnān anabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalān abṛhān atapān sudṛśān sudarśanān akaniṣṭhān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmety udghoṣayanti gāthādvayaṃ ca bhāṣante

आरभध्वं निष्क्रामत युज्यध्वं बुद्धशासने

ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane

धुनीत मृत्युनः सैन्यं नडागारम् इव कुञ्जरः ॥ ६ ॥

dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāram iva kuñjaraḥ

६

यो ह्य् अस्मिन् धर्मविनये अप्रमत्तश् चरिष्यति

yo hy asmin dharmavinaye apramattaś cariṣyati

प्रहाय जातिसंसारं दुःखस्यान्तं करिष्यति ॥ ७ ॥

prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati

७

अथ ता अर्चिषस् त्रिसाहस्रमहासाहस्रं लोकधातुम् अन्वाहिण्ड्य भगवन्तम् एव पृष्ठतः पृष्ठतः समनुगच्छन्ति

atha tā arciṣas trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum anvāhiṇḍya bhagavantam eva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti

तद् यदि भगवान् अतीतं कर्म व्याकर्तुकामो भवति भगवतः पृष्ठतो ऽन्तर्धीयन्ते

tad yadi bhagavān atītaṃ karma vyākartukāmo bhavati bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante

अनागतं कर्म व्याकर्तुकामो भवति पुरस्ताद् अन्तर्धीयन्ते

anāgataṃ karma vyākartukāmo bhavati purastād antardhīyante

नरकोपपत्तिं व्याकर्तुकामो भवति पादतले ऽन्तर्धीयन्ते

narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati pādatale 'ntardhīyante

तिर्यगुपपत्तिं व्याकर्तुकामो भवति पार्ष्ण्याम् अन्तर्धीयन्ते

tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati pārṣṇyām antardhīyante

प्रेतोपपत्तिं व्याकर्तुकामो भवति पादाङ्गुष्ठे ऽन्तर्धीयन्ते

pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante

मनुष्योपपत्तिं व्याकर्तुकामो भवति जानुनोर् अन्तर्धीयन्ते

manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati jānunor antardhīyante

बलचक्रवर्तिराज्यं व्याकर्तुकामो भवति वामे करतले ऽन्तर्धीयन्ते

balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati vāme karatale 'ntardhīyante

चक्रवर्तिराज्यं व्याकर्तुकामो भवति दक्षिणे करतले ऽन्तर्धीयन्ते

cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante

देवोपपत्तिं व्याकर्तुकामो भवति नाभ्याम् अन्तर्धीयन्ते

devopapattiṃ vyākartukāmo bhavati nābhyām antardhīyante

श्रावकबोधिं व्याकर्तुकामो भवति आस्ये ऽन्तर्धीयन्ते

śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati āsye 'ntardhīyante

प्रत्येकबोधिं व्याकर्तुकामो भवति ऊर्णायाम् अन्तर्धीयन्ते

pratyekabodhiṃ vyākartukāmo bhavati ūrṇāyām antardhīyante

अनुत्तरां सम्यक्संबोधिं व्याकर्तुकामो भवति उष्णीषे अन्तर्धीयन्ते ॥ ८ ॥

anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ vyākartukāmo bhavati uṣṇīṣe antardhīyante

८

अथ ता अर्चिषो भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य भगवत उष्णीषे ऽन्तर्हिताः

atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavata uṣṇīṣe 'ntarhitāḥ

अथायुष्मान् आनन्दः कृतकरपुटो भगवन्तं पप्रच्छ

athāyuṣmān ānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha

नानाविधो रङ्गसहस्रचित्रो वक्त्रान्तरान् निष्कसितः कलापः

nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarān niṣkasitaḥ kalāpaḥ

अवभासिता येन दिशः समन्ताद् दिवाकरेणोदयता यथैव ॥ ९ ॥

avabhāsitā yena diśaḥ samantād divākareṇodayatā yathaiva

९

गाथाश् च भाषते

gāthāś ca bhāṣate

विगतोद्भवा दैन्यमदप्रहीणा बुद्धा जगत्य् उत्तमहेतुभूताः

vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ

नाकारणं शङ्खमृणालगौरं स्मितम् उपदर्शयन्ति जिना जितारयः ॥ १० ॥

nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitam upadarśayanti jinā jitārayaḥ

१०

तत्कालं स्वयम् अधिगम्य वीर बुद्ध्या श्रोतॄणां श्रमण जिनेन्द्र काङ्क्षितानाम्

tatkālaṃ svayam adhigamya vīra buddhyā śrotṝṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām

धीराभिर् मुनिवृष वाग्भिर् उत्तमाभिर् उत्पन्नं व्यपनय संशयं शुभाभिः ॥ ११ ॥

dhīrābhir munivṛṣa vāgbhir uttamābhir utpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ

११

नाकस्माल् लवणजलाद्रिराजधैर्याः संबुद्धाः स्मितम् उपदर्शयन्ति नाथाः

nākasmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ

यस्यार्थे स्मितम् उपदर्शयन्ति धीराः तं श्रोतुं समभिलषन्ति ते जनौघाः ॥ १२ ॥

yasyārthe smitam upadarśayanti dhīrāḥ taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ

१२

भगवान् आह एवम् एतद् आनन्द एवम् एतत्

bhagavān āha evam etad ānanda evam etat

नाहेत्वप्रत्ययम् आनन्द तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति

nāhetvapratyayam ānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti

पश्यसि त्वम् आनन्द अनेन श्रेष्ठिना तथागतस्य सश्रावकसंघस्यैवंविधं सत्कारं कृतम् महाजनकायं च कुशले नियुक्तम्

paśyasi tvam ānanda anena śreṣṭhinā tathāgatasya saśrāvakasaṃghasyaivaṃvidhaṃ satkāraṃ kṛtam mahājanakāyaṃ ca kuśale niyuktam

एवं भदन्त

evaṃ bhadanta

एष आनन्द श्रेष्ठी ऽनेन कुशलमूलेन चित्तोत्पादेन देयधर्मपरित्यागेन च त्रिकल्पासंख्येयसमुदानीतां बोधिं समुदानीय महाकरुणापरिभाविताः षट् पारमिताः परिपूर्य अभयप्रदो नाम सम्यक्संबुद्धो भविष्यति दशभिर् बलैश् चतुर्भिर् वैशारद्यैस् त्रिभिर् आवेणिकैः स्मृत्युपस्थानैर् महाकरुणया च

eṣa ānanda śreṣṭhī 'nena kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca trikalpāsaṃkhyeyasamudānītāṃ bodhiṃ samudānīya mahākaruṇāparibhāvitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya abhayaprado nāma samyaksaṃbuddho bhaviṣyati daśabhir balaiś caturbhir vaiśāradyais tribhir āveṇikaiḥ smṛtyupasthānair mahākaruṇayā ca

अयम् अस्य देयधर्मो यो ममान्तिके चित्तप्रसाद इति ॥ १३ ॥

ayam asya deyadharmo yo mamāntike cittaprasāda iti

१३

इदम् अवोचद् भगवान्

idam avocad bhagavān

आत्तमनसस् ते भिक्षवो भगवतो भाषितम् अभ्यनन्दन् ॥ १४ ॥

āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan

१४

Add to my notesमेरे नोट्स में जोड़ें
Report a problemसमस्या बताएँ

Open in the reading appपठन ऐप में खोलेंContentsविषय-सूचीBack to the Libraryग्रन्थालय पर लौटें